Introductie
Het Begijnhof van Breda is een serene en verborgen parel in de bruisende binnenstad. Zodra je door de poort aan de Catharinastraat stapt, laat je de hectiek van de stad achter je en betreed je een wereld van rust, historie en schilderachtige schoonheid. Dit hofje, een van de oudste en best bewaarde begijnhoven van Nederland, was eeuwenlang het thuis van de begijnen: alleenstaande vrouwen die een vroom en zelfstandig leven leidden zonder een kloostergelofte af te leggen. Vandaag de dag is het een uniek monument dat een levendige indruk geeft van het gemeenschapsleven uit vervlogen tijden, omringd door charmante huisjes, een gotische kerk en een prachtige kruidentuin.
Beschrijving
Het Begijnhof is een omsloten complex, een hofje in de ware zin van het woord, dat een gevoel van beslotenheid en vrede uitstraalt. Het bestaat uit 29 witgekalkte huisjes met rode dakpannen en één groter huis, het zogenaamde Huis van de Meesteres. Deze woningen zijn gegroepeerd rondom een centraal grasveld, dat vroeger dienstdeed als bleekveld waar de was te drogen werd gelegd. Centraal op het hof staat de Waalse Kerk, die een prominente plek inneemt. Een van de meest sfeervolle onderdelen is de Kruidentuin. Deze tuin is ingericht naar een voorbeeld uit de 17e eeuw en bevat meer dan 200 verschillende soorten kruiden die vroeger werden gebruikt voor medicinale, culinaire en huishoudelijke doeleinden. Twee authentieke waterpompen op het hof herinneren aan de tijd dat er nog geen stromend water was. Het hele complex ademt een authentieke, historische sfeer.
Geschiedenis
De geschiedenis van het Bredase Begijnhof gaat terug tot 1267, toen het werd gesticht met de steun van Hendrik V van Schoten, de toenmalige Heer van Breda. Oorspronkelijk was het hof gevestigd nabij het Kasteel van Breda. Toen de Heren van Nassau het kasteel in de 16e eeuw wilden uitbreiden en versterken, moesten de begijnen verhuizen. In 1535 kregen zij de huidige locatie toegewezen, een stuk land genaamd 'de Visserij'.
Tijdens de Reformatie in de 16e en 17e eeuw, toen veel katholieke instellingen werden opgeheven, wist het Begijnhof te overleven. Dit kwam doordat het onder de directe bescherming van de machtige Oranje-Nassau familie stond. De begijnen mochten in hun huizen blijven wonen, maar raakten wel hun eigen kerk kwijt. De Sint-Catharinakapel werd in 1648 overgedragen aan de Waals-hervormde gemeenschap en staat sindsdien bekend als de Waalse Kerk. Eeuwenlang bleef het hof bewoond door begijnen, tot de laatste begijn, Virginia van de Wiel, in 1990 overleed. Tegenwoordig worden de huisjes nog steeds bewoond door alleenstaande vrouwen.
Architectuur
De architectuur van het Begijnhof is eenvoudig, functioneel en tijdloos. De huisjes, gebouwd tussen de 16e en 19e eeuw, vertonen een sobere maar charmante stijl. Kenmerkend zijn de witgekalkte bakstenen muren, de kleine ramen met roedeverdeling en de zadeldaken bedekt met rode dakpannen. Enkele huisjes hebben nog de typisch Hollandse trapgevels, die een speels element toevoegen aan het geheel. Het Huis van de Meesteres (Catharinastraat 29) is iets groter en statiger dan de andere woningen.
De Waalse Kerk is een klein, eenbeukig kerkgebouw in een eenvoudige gotische stijl. De spitboogvensters en de kleine dakruiter (een torentje op de nok van het dak) zijn typerend voor deze bouwperiode. De ommuring van het hof is een essentieel architectonisch element; het creëert de fysieke en spirituele scheiding tussen het rustige, vrome leven binnen en de rumoerige wereld buiten. Het geheel vormt een harmonieus en historisch waardevol ensemble dat de status van Rijksmonument heeft.
Bezoekersinformatie
- Adres: Catharinastraat 45, 4811 XE Breda.
- Toegang: De binnenplaats en de kruidentuin van het Begijnhof zijn overdag gratis toegankelijk voor publiek.
- Openingstijden: Dagelijks geopend, doorgaans van 09:00 tot 18:00 uur. De tijden kunnen variëren, dus het is raadzaam dit vooraf te controleren.
- Respect voor bewoners: Het Begijnhof is een woonwijk. Bezoekers wordt dringend verzocht de rust en de privacy van de bewoners te respecteren. Loop niet door privétuinen en maak geen lawaai. De woningen zelf zijn niet te bezichtigen.
- Museum: In een van de huisjes (nummer 29) is een klein museum gevestigd (het Miniaturenmuseum of Breda's Begijnhof Museum) dat een inkijkje geeft in het leven van de begijnen. Hiervoor gelden aparte openingstijden en mogelijk een toegangsprijs.
Leuke Weetjes
- Oudste bewoner: Hoewel het Begijnhof van Breda niet het oudste van Nederland is, heeft het wel het langst onafgebroken gefunctioneerd als woonplek voor begijnen.
- De Kruidentuin: De tuin is niet alleen mooi, maar ook educatief. Elk planten- en kruidenvak is voorzien van een naambordje. Het ontwerp is gebaseerd op de "Cruydt-Boeck" van Rembert Dodoens uit 1554.
- Geen echte nonnen: Begijnen waren geen nonnen. Ze legden geen eeuwige geloften af van armoede en gehoorzaamheid, alleen een gelofte van kuisheid zolang ze in het hof woonden. Ze konden het hof verlaten om bijvoorbeeld te trouwen.
- Eigen bestuur: Het Begijnhof had zijn eigen bestuur, met aan het hoofd de Hofmeesteres. Zij zorgde voor de dagelijkse gang van zaken en de handhaving van de regels.
- Twee poorten: Het hof heeft twee toegangspoorten. De hoofdingang aan de Catharinastraat en een kleinere poort die uitkomt in het stadspark Valkenberg.
