Asyl voor Oude en Gebrekkige Zeelieden Asylplein 20, 3231 VA Brielle
Asyl voor Oude en Gebrekkige Zeelieden
Adres: Asylplein 20, 3231 VA Brielle
#### Beschrijving
Het Asyl voor Oude en Gebrekkige Zeelieden is een historisch hofje gelegen aan het schilderachtige Asylplein in het centrum van de vestingstad Brielle. Het complex is niet een traditioneel gesloten hofje, maar opent zich naar een prachtig openbaar park met een rozentuin. Het bestaat uit veertien woningen die symmetrisch rondom een centraal hoofdgebouw zijn gerangschikt. Twee van deze woningen, het regentenhuis en de beheerderswoning, bevinden zich in dit statige hoofdgebouw. De overige huisjes flankeren het plein. Midden in het park, als centraal punt van het hofje, staat het monument de 'Zeenymph'. Het plein en de omringende gebouwen vormen een oase van rust en een van de meest fotogenieke plekken van Brielle. Hoewel de woningen van binnen gemoderniseerd zijn met hedendaagse voorzieningen zoals goed sanitair, hebben ze aan de buitenzijde hun authentieke 19e-eeuwse karakter volledig behouden. Het hofje is een Rijksmonument en biedt een unieke inkijk in de sociale geschiedenis van de stad.
#### Geschiedenis
De oprichting van het Asyl is onlosmakelijk verbonden met de viering van de bevrijding van Den Briel door de Watergeuzen in 1572. Ter gelegenheid van het derde eeuwfeest in 1872 had de 'Hoofdcommissie van de herdenking' twee wensen: de oprichting van een nationaal monument en de stichting van een tehuis voor oude en gebrekkige zeelieden. Beide initiatieven moesten het nageslacht herinneren aan het cruciale historische belang van de inname van de stad. Op 1 april 1872, exact 300 jaar na de bevrijding, legde Koning Willem III de eerste steen voor het complex. De bouw werd gefinancierd door een landelijke inzamelingsactie. Aanvankelijk was er slechts genoeg geld voor het hoofdgebouw en vier woningen, maar dankzij een gulle particuliere gift kon het volledige plan worden gerealiseerd. Het Asyl diende oorspronkelijk als huisvesting voor zeelieden die door ouderdom of gebreken niet meer konden varen en in armoede leefden. Na de invoering van de Algemene Ouderdomswet (AOW) in 1956 veranderde de doelgroep. Vanaf 1947 werd het ook voor niet-zeelieden mogelijk om zich in te schrijven, en tegenwoordig worden de woningen bewoond door mensen van verschillende leeftijden. Het Asyl is gebouwd op een historisch beladen locatie: de plek waar sinds de Middeleeuwen de Maarlandse Sint Pieterskerk stond, die na de Reformatie in 1572 buiten gebruik raakte en uiteindelijk werd afgebroken.
#### Architectuur
Het ontwerp van het Asyl voor Oude en Gebrekkige Zeelieden is van de hand van de gerenommeerde architect Cornelis Outshoorn (1810-1875), die ook bekend is van het Amstel Hotel in Amsterdam. Het gehele complex is opgetrokken in de stijl van de neorenaissance, een bouwstijl die in de tweede helft van de 19e eeuw populair was en teruggrijpt op de architectuur van de renaissance. Dit is te zien aan de symmetrische opzet, het gebruik van klassieke elementen en de rijke detaillering van de gevels. Het hoofdgebouw fungeert als centraal ankerpunt, met twee lagere vleugels die de woningen huisvesten. De gevels zijn uitgevoerd in baksteen met decoratieve elementen van natuursteen. Kenmerkend zijn de trapgevels en de ritmische plaatsing van de ramen, die het geheel een statige en harmonieuze uitstraling geven. Het monumentale karakter wordt versterkt door de ligging aan het open plein, wat het onderscheidt van de meer introverte, besloten hofjes die men elders in Nederland vindt.
#### Bezoekersinformatie
Het Asylplein is openbaar toegankelijk, waardoor bezoekers vrij zijn om de buitenkant van de gebouwen en het centrale park met het standbeeld de 'Zeenymph' te bewonderen. Het is een ideale plek voor een rustige wandeling. De woningen zelf zijn particulier bewoond en daarom niet van binnen te bezichtigen. Bezoekers wordt gevraagd de privacy van de bewoners te respecteren. Het hofje is gelegen in het historische centrum van Brielle en is gemakkelijk te voet bereikbaar vanaf andere bezienswaardigheden in de stad. Er worden regelmatig stadswandelingen georganiseerd door lokale gidsen waarbij ook het Asyl wordt aangedaan en uitgebreid wordt verteld over de geschiedenis en architectuur.
#### Leuke Weetjes
Hoewel het hofje is opgericht ter herdenking van een militaire overwinning, was het expliciet bedoeld als een vredesmonument.
Het standbeeld in het midden van het plein, de 'Zeenymph', symboliseert de vrijheid die uit de zee voortkwam.
Het Asyl is aangesloten bij het landelijk 'hofjesberaad', een organisatie waarin hofjes uit heel Nederland kennis en ervaringen uitwisselen. In 2022, bij het 150-jarig bestaan, vond de landelijke vergadering plaats in Brielle.
Een van de belangrijke donateurs die de volledige bouw mogelijk maakte, was Alexander Ver Huell, een vermogende filantroop, schrijver en tekenaar uit die tijd.
Aan de ingang van het plein staat de Johan Been-bank, een monument ter ere van de Brielse schrijver van jeugdboeken, met een plaquette ontworpen door de lokale kunstenaar M.L. Middelhoek.
