Introductie
Een hofje is een typisch Nederlands fenomeen dat zijn oorsprong vindt in de Middeleeuwen. Het is een verzameling van kleine woningen, vaak gebouwd in een U-vorm rondom een gemeenschappelijke binnentuin of binnenplaats, die toegankelijk is via een poort. Oorspronkelijk werden hofjes gesticht door particulieren als een vorm van liefdadigheid en sociale zekerheid, bedoeld om onderdak te bieden aan ouderen, met name alleenstaande vrouwen. Het Schweer bey der Becke hof in Dieren is een bijzonder voorbeeld van deze traditie. Hoewel het pas in de vroege 20e eeuw werd gebouwd, is het volledig ontworpen in de geest van de klassieke hofjes uit de 17e en 18e eeuw. Het complex is erkend als Rijksmonument vanwege zijn cultuurhistorische en architectonische waarde en biedt een oase van rust en historie.
Beschrijving
Het Schweer bey der Becke hof, gelegen aan de Harderwijkerweg 66-136, is een indrukwekkend complex dat bestaat uit 34 woningen die symmetrisch rond een prachtig aangelegde binnentuin zijn gegroepeerd. De opzet is klassiek: de woningen vormen een gesloten geheel, afgeschermd van de buitenwereld, wat zorgt voor een gevoel van gemeenschap en veiligheid voor de bewoners. De toegang tot het hofje wordt gemarkeerd door een statig poortgebouw. Centraal in het complex staat een kapel, die de spirituele functie van het hofje in zijn beginjaren benadrukt. De tuin, ontworpen door de bekende tuinarchitect D.F. Tersteeg, is een essentieel onderdeel van de ervaring en biedt een serene, groene ruimte voor de bewoners. Het hofje werd destijds bewust gebouwd buiten de toenmalige bebouwde kom van Dieren, op een stuk grond dat bekendstond als 'de duitenakker'.
Geschiedenis
De geschiedenis van het hofje is onlosmakelijk verbonden met zijn stichter, Casper Herman Hendrik Schweer bey der Becke (1827-1905). Hij was een succesvolle Amsterdamse koopman die, hoewel hij een bakkerswinkel aan het Rembrandtplein bezat, zijn fortuin voornamelijk vergaarde met handel op de beurs en in onroerend goed. In zijn testament, opgesteld in 1898, bepaalde hij dat een aanzienlijk deel van zijn nalatenschap moest worden gebruikt voor de bouw van een hofje in Dieren.
De stichting was bedoeld voor de huisvesting van ouderen die lid waren van de Nederlands Hervormde Gemeente, zowel uit Amsterdam als uit Dieren. Na zijn overlijden in 1905 nam de Diaconie der Nederduitsch Hervormde Gemeente van Amsterdam de taak op zich om zijn wens uit te voeren. De bouw vond plaats tussen 1911 en 1913. De totale aanneemsom voor het project bedroeg destijds 119.331 gulden (ongeveer €55.000). In 2000 werd het complex overgenomen door Woonstichting Vivare. Tussen 2011 en 2013, precies honderd jaar na de start van de bouw, onderging het hofje een grootschalige en zorgvuldige restauratie en renovatie om het te moderniseren met behoud van het oorspronkelijke karakter.
Architectuur
Het ontwerp van het Schweer bey der Becke hof is van de hand van de Amsterdamse architect C.B. Posthumus Meyjes. De bouwstijl is te omschrijven als de Nieuw-Historiserende stijl. Dit betekent dat de architect bewust teruggreep op bouwstijlen uit het verleden om een gevoel van traditie en grandeur te creëren. De architectuur is direct geïnspireerd op de beroemde hofjes die in de 17e en 18e eeuw in steden als Amsterdam en Haarlem werden gebouwd. Dit is te zien aan de symmetrische opzet, het gebruik van klassieke gevels, de roedeverdeling in de ramen en het prominente poortgebouw. Het gebruik van traditionele materialen zoals baksteen en dakpannen versterkt dit historische karakter. Ondanks zijn bouwjaar (1913) ademt het hofje de sfeer van de Gouden Eeuw, wat het een uniek architectonisch monument in de regio maakt.
Bezoekersinformatie
Het Schweer bey der Becke hof is een wooncomplex en de woningen zijn particulier bewoond. De privacy van de bewoners staat voorop. Daarom is het hofje doorgaans niet vrij toegankelijk voor toeristen. Bezoekers kunnen het complex en het poortgebouw wel van buitenaf bewonderen vanaf de Harderwijkerweg. De beste gelegenheid om de binnentuin en de architectuur van dichtbij te bekijken, is tijdens de jaarlijkse Open Monumentendagen, wanneer het hofje vaak zijn poorten opent voor het publiek. Parkeren is mogelijk aan de zijkant van het hof, in de Piersonstraat. Het is raadzaam om de agenda van de Open Monumentendag in de gemeente Rheden te controleren voor actuele openingstijden.
Leuke Weetjes
- De stichter, C.H.H. Schweer bey der Becke, heeft een directe en blijvende band met de locatie: hij ligt begraven op de Oude Algemene Begraafplaats, die zich aan de overkant van de Harderwijkerweg bevindt, recht tegenover zijn hofje.
- De grond waarop het hofje is gebouwd, heette 'de duitenakker', een historische veldnaam die verwijst naar de vroegere agrarische functie van het gebied.
- Hoewel het hofje in Dieren staat, werd de bouw volledig gefinancierd en georganiseerd vanuit Amsterdam, door de diaconie van de Hervormde Gemeente aldaar, wat de sterke band van de stichter met de hoofdstad aantoont.
