Ledige Stede 6, 8081 CS Elburg
Feithenhof, Elburg
Beschrijving
Het Feithenhof, gelegen aan de Ledige Stede 6 in het hart van de historische vestingstad Elburg, is een toonbeeld van rust en ingetogen schoonheid. Zodra u door de onopvallende poort stapt, verlaat u de levendigheid van de oude straten en betreedt u een oase van stilte. Dit hofje bestaat uit een U-vormig complex van zeven kleine woningen die zich rond een gemeenschappelijke binnentuin of bleekveld scharen. De tuin is doorgaans zorgvuldig onderhouden met een gazon, borders met planten en een monumentale boom die voor schaduw zorgt. De sfeer is sereen en vredig, een directe herinnering aan de charitatieve functie waarvoor het ooit is opgericht. De huisjes zelf zijn eenvoudig en uniform, wat een harmonieus en schilderachtig beeld creëert. Het hofje is een levend monument; de woningen worden nog steeds bewoond, wat bijdraagt aan de authentieke en gekoesterde ambiance.
Geschiedenis
De stichting van het Feithenhof is te danken aan de vrijgevigheid van Margaretha Feith. Zij was een vermogende en kinderloze weduwe die in haar testament, opgemaakt in 1749, bepaalde dat een deel van haar nalatenschap bestemd was voor de oprichting van een hofje. Haar wens was om huisvesting te bieden aan "arme oude vrouwen of weduwen" van protestantse gezindte, die lid waren van de diaconie in Elburg. Dit was een gangbare vorm van filantropie in de 18e eeuw, waarbij welgestelde burgers iets terugdeden voor de gemeenschap en tegelijkertijd hun naam voor het nageslacht bewaarden.
Het hofje werd gebouwd op een stuk grond genaamd de ‘Ledige Stede’, wat letterlijk ‘lege plek’ betekent. De bouw vond plaats na haar overlijden en het hofje werd in 1761 officieel in gebruik genomen. Zoals traditioneel bij hofjes, werd het beheer toevertrouwd aan een college van regenten. Deze regenten zagen toe op de financiën, het onderhoud en de toewijzing van de woningen aan vrouwen die aan de strenge criteria voldeden. Door de eeuwen heen heeft het Feithenhof zijn oorspronkelijke woon- en zorgfunctie onafgebroken behouden, waardoor het een zeldzaam en waardevol stuk levende geschiedenis in Elburg is.
Architectuur
De architectuur van het Feithenhof is sober en functioneel, kenmerkend voor de bouwstijl van liefdadigheidsinstellingen uit het midden van de 18e eeuw. Het complex is een Rijksmonument. De zeven woningen zijn opgetrokken uit rode baksteen en worden gedekt door eenvoudige zadeldaken met Hollandse pannen. De huisjes zijn één bouwlaag hoog en hebben een bescheiden vloeroppervlak, precies genoeg voor één persoon.
De gevels zijn symmetrisch en ritmisch ingedeeld met klassieke roedenramen en eenvoudige deuren. Boven de toegangspoort aan de Ledige Stede bevindt zich een gedenksteen van natuursteen. Op deze stichtingssteen staat de naam van de stichteres en het jaar van oprichting vermeld, een typisch element voor hofjes om de weldoener te eren. De poort zelf is geen groots poortgebouw, maar een bescheiden doorgang die de private, rustige sfeer van het hofje benadrukt. De U-vormige opstelling van de woningen creëert een beschutte en veilige binnenplaats, die de gemeenschapszin onder de bewoners bevorderde en tegelijkertijd privacy bood ten opzichte van de buitenwereld.
Bezoekersinformatie
- Adres: Ledige Stede 6, 8081 CS Elburg
- Toegankelijkheid: De binnenplaats van het Feithenhof is overdag doorgaans vrij toegankelijk voor publiek. De woningen zelf zijn privébezit en niet te bezichtigen.
- Openingstijden: Er zijn geen officiële openingstijden, maar een bezoek tussen 10:00 en 17:00 uur wordt op prijs gesteld. Op zondagen kan het hofje gesloten zijn voor bezoekers.
- Toegangsprijs: Gratis.
- Gedragsregels: Bezoekers worden dringend verzocht de rust en de privacy van de bewoners te respecteren. Spreek zachtjes, loop niet over het gras en fotografeer de bewoners niet zonder toestemming. Honden zijn meestal niet toegestaan.
Leuke Weetjes
- De straatnaam ‘Ledige Stede’ verwijst naar het feit dat dit stuk grond onbebouwd was voordat Margaretha Feith besloot hier haar hofje te stichten, een ‘lege plek’ in de stad.
- Het Feithenhof is een van de weinige hofjes in Nederland die buiten de traditionele 'hofjessteden' zoals Amsterdam, Haarlem of Leiden ligt, wat het extra bijzonder maakt voor een vestingstad als Elburg.
- Hoewel het hofje voor "oude vrouwen" was bedoeld, was de definitie van 'oud' in de 18e eeuw anders. Vrouwen van boven de 50 werden al als bejaard beschouwd en kwamen in aanmerking voor een plek.
- Het stichten van een hofje was niet alleen een daad van naastenliefde, maar ook een manier om sociale onrust te voorkomen door de armste en meest kwetsbare groepen in de samenleving een dak boven het hoofd te bieden.
