Welkom in één van de best bewaarde geheimen van Leerdam: Het Hofje van mevrouw Van Aerden. Dit monumentale complex is niet zomaar een verzameling historische huisjes, maar een unieke combinatie van een bewoond hofje, een prachtig onderhouden tuin en een museum met een kunstcollectie van nationaal belang. Stap door de poort en laat de drukte van de stad achter u voor een reis terug in de tijd, naar een wereld van liefdadigheid, kunst en serene rust Het Hofje biedt een zeldzaam inkijkje in het leven van een filantropie van de 18e-eeuwse elite en herbergt de schatten die hun nergens anders zult vinden.
Beschrijving.
Het Hofje van mevrouw van Aerden is een oase van rust, gelegen aan de Kerkstraat in het historische hart van Leerdam. Zodra u de statige toegangspoort passeert, betreedt u een sirene, carrévormige binnenplaats. Het middelpunt is een schitterende symmetrisch aangelegde binnentuin compleet met buxushagen, oude struiken en kleurrijke bloemperken. Rondom deze tuin zijn de woningen gegroepeerd, opgetrokken uit rode baksteen met klassieke schuiframen de sfeer is er een van ingetogenheid en harmonie. Het meest prominenten gebouw is de Regentenkamer, die zich in het midden van het complex bevindt. Deze kamer fungeert als museum en vormt het culturele hart van het Hofje. Terwijl de woningen nog steeds bewoond zijn, is de Regentenkamer niet toegankelijk voor publiek, echter de buitentuin en een deel van Hofje is wel te bezichtigen, waardoor bezoekers de uniek sfeer van dit levende monument kunnen ervaren.
Geschiedenis.
De oorsprong van het hofje ligt in het testament van Maria Ponderus, de weduwe van Pieter van Aerden, een welgestelde notaris uit Den Haag. In haar testament, opgesteld in 1764, bepaalde zij dat een aanzienlijk deel van haar vermogen, inclusief een waardevolle kunstcollectie, moest worden gebruikt voor de stichting van een hofje. Het doel was om onderdak te bieden aan haar “onvermogende vrouwelijke bloedverwanten” en, indien er plaatsen over waren, aan andere protestantse, alleenstaande vrouwen van onbesproken gedrag. Maria Ponderus overleed in 1764 en heeft de realisering van haar testament niet meegemaakt. De bouw startte in 1770 en werd in 1772 voltooid. Vanaf dat moment heeft Het Hofje onafgebroken gefunctioneerd volgens haar wens. Het complex is erkend als Rijksmonument en wordt zorgvuldig onderhouden door het college van regenten, precies zoals ze stichtere had bedoeld
Architectuur
Het Hofje is een prachtig voorbeeld van de sobere, classicistische architectuur uit de late 18e eeuw. Het ontwerp is functioneel en symmetrisch, gericht op het creëren van een besloten en veilige leefgemeenschap. De gebouwen zijn opgetrokken uit rode baksteen met strakke lijnen en hebben een sober, maar elegant voorkomen. De vierkante plattegrond rond de centrale binnentuin is een typisch kenmerk voor Nederlandse hofjes. De toegangspoort in het hoofdgebouw is versierd met een fraai gebeeldhouwde bekroning met o.a. daarin de familiewapens van Van Aerden en Ponderus. De ware architectonische en artistieke schat bevindt zich echter binnen in de Regentenkamer. Dit vertrek is nog grotendeels in de oorspronkelijk 18-eeuwse staat, met een rijk interieur. De muren zijn behangen met de beroemde schilderijencollectie, met werken van Hollandse meesters uit de 17e eeuw. Het contrast tussen de eenvoudige buitenkant en de woningen en de weelde van de Regentenkamer is treffend en illustreert de status en rijkdom van de stichters.
Bezoekersinformatie
Naam: museum Hofje van Mevrouw van Aerden
Adres: Kerkstraat 67, 4141 AV Leerdam.
Website : www.hofjevanaerden.nl
Wat te zien: de belangrijkste attractie is de Regentenkamer met unieke collectie 17e- eeuw schilderijen waaronder werken van Frans Hals, Gerard ter Borch, Jacob van Ruisdael en Pieter Claesz. Ook de prachtig onderhouden binnentuin is toegankelijk voor bezoekers.
Openingstijden: het museum kent beperkte openingstijden, doorgaans in de middaguren. Het is sterk aan te raden om voorin bezoek de officiële website van het museum te raadplegen voor de meest actuele informatie over openingstijden en toegangsprijzen.
Belangrijk: houd er rekening mee dat de huisjes in het hofje privé bewoond zijn. Bezoekers wordt dringend verzocht de privacy van de bewoners te respecteren en alleen de opengestelde delen (buitentuin en een deel van het Hofje) te betreden.
Leuke weetjes.
De kunstcollectie was door haar echtgenoot bijeengebracht en maakt integraal deel uit van de erfenis van Maria van Aerden-Ponderus.
Het beroemde schilderij uit de collectie “Twee lachende jongens met een Mok Bier) van Frans Hals, is meerdere malen gestolen, meest recentelijk in 2020. Het is veruit het meest waardevolle stuk van de collectie.
De portretten van de stichters in de Regentenkamer zijn niet tijdens hun leven geschilderd, maar postuum door de schilder Pieter van der Werff, gebaseerd op oudere portretten.
Volgens de oorspronkelijk regels moeten de bewoonsters protestant en alleenstaand zijn.
Het voorgebouw van het Hofje kan na vertrek van de gemeente Leerdam na de vorming van de gemeente Vijfheerenlanden, gehuurd worden voor diverse activiteiten. Zoals trouwerijen, recepties en diners.
