Hofje Sint Maartenshuizen
Adres: Grote Looiersstraat 27, 6211 JH Maastricht
#### Beschrijving
Hofje Sint Maartenshuizen, ook bekend als het Sint-Martinushofje, is een idyllisch en historisch hofje gelegen in het Jekerkwartier in Maastricht. Verscholen achter een hoge muur aan de Grote Looiersstraat, een statige laan met monumentale panden, biedt het een oase van rust in de drukke binnenstad. Het complex bestaat uit dertien kleine, eenvoudige seniorenwoningen die sinds 1955 rondom een serene binnentuin zijn gegroepeerd. De toegang wordt gevormd door een karakteristieke poort die leidt naar een smal, gehoekt straatje waarlangs de woningen zijn gebouwd. Dit straatje, dat oorspronkelijk 's avonds werd afgesloten, creëert een gevoel van beslotenheid en gemeenschap. De sfeer ademt de vroeg-achttiende-eeuwse oorsprong, waarbij de eenvoud en functionaliteit van de huisjes contrasteren met de rijke geschiedenis die ze herbergen. Het hofje is een Rijksmonument en geldt als een van de best bewaarde voorbeelden van charitatieve huisvesting in de stad.
#### Geschiedenis
De stichting van het hofje is te danken aan de nalatenschap van Martinus Frencken (1655-1713), een kanunnik van het Sint-Servaaskapittel in Maastricht. In zijn testament had hij bepaald dat zijn vermogen gebruikt moest worden voor de oprichting van een hofje. Zijn zussen, Anna en Hélène Frencken, namen de uitvoering van deze wens op zich. Vooral dankzij de inspanningen van Hélène werd het hofje in 1715 officieel geopend.
De oorspronkelijke bestemming was de huisvesting van dertien onbemiddelde, bejaarde en katholieke vrouwen van burgerlijke afkomst uit Maastricht. De stichting was bedoeld om "eeuwiglyk" te bestaan, een testament aan de duurzame visie van de oprichters. Uniek is dat Hofje Sint Maartenshuizen het enige hofje in Maastricht is dat nog steeds functioneert op basis van zijn oorspronkelijke liefdadige grondslag. Door de eeuwen heen heeft het hofje zijn functie behouden en biedt het nog altijd betaalbare woonruimte aan senioren, waarmee de wens van Martinus Frencken wordt voortgezet.
#### Architectuur
Het ontwerp van het hofje is van de hand van stadsbouwmeester Gilles Doyen. De architectuur is sober en functioneel, kenmerkend voor de Maaslandse renaissancestijl. De toegangspoort aan de Grote Looiersstraat is een van de meest opvallende elementen. Deze heeft een omlijsting van geblokte Naamse steen en wordt bekroond door een reliëf dat de heilige Martinus van Tours (Sint-Maarten) uitbeeldt, die zijn mantel deelt met een bedelaar.
Boven het reliëf bevindt zich een chronogram in een cartouche: "MartInI pVra LIberaLItate ConDItVr". De Romeinse cijfers in deze Latijnse spreuk (M, I, I, V, L, I, L, I, C, D, V) vormen bij elkaar opgeteld het jaartal 1714, het jaar waarin de bouw vermoedelijk is voltooid.
De dertien huisjes zijn opgetrokken uit mergelsteen, een lokaal en duurzaam materiaal. De deur- en vensterkozijnen zijn eveneens vervaardigd uit Naamse steen. Oorspronkelijk hadden de ramen kruiskozijnen, maar deze zijn in de loop der tijd verwijderd om meer licht binnen te laten. De huidige kap en de dakkapellen dateren van een renovatie in 1919. Het gehele complex straalt eenheid en eenvoud uit, volledig in lijn met de charitatieve functie waarvoor het werd gebouwd.
#### Bezoekersinformatie
Het hofje is gelegen aan de Grote Looiersstraat 27 in het centrum van Maastricht. Hoewel het een prachtig stukje historie is, is het belangrijk te onthouden dat het een particuliere woonvoorziening is. De binnentuin en de woningen zijn privé en niet vrij toegankelijk voor het publiek. Bezoekers kunnen de sfeer van het hofje proeven door een blik te werpen door de toegangspoort. Het is essentieel dat de rust en privacy van de bewoners te allen tijde worden gerespecteerd. De locatie in het Jekerkwartier maakt het een mooie stop tijdens een stadswandeling door dit historische deel van Maastricht.
#### Leuke Weetjes
- Naamgeving: Hoewel de officiële naam "Hofje Sint Maartenshuizen" is, staat het in de volksmond beter bekend als het "Sint-Martinushofje".
- Enige in zijn soort: Dit is het enige nog functionerende hofje op liefdadige basis in Maastricht, wat het cultureel en historisch zeer waardevol maakt.
- Eeuwige Stichting: De oprichter Martinus Frencken en zijn zus Hélène hadden de intentie een "eeuwige" stichting te creëren, wat na meer dan 300 jaar nog steeds een realiteit is.
- Verborgen Juweel: Door zijn ligging achter een anonieme muur en poort, is het hofje voor veel passanten een onbekende, verborgen schat in de stad.
