Van der Mastenstraat 26-38, 2611 HZ Delft
Hofje van Gratie
Introductie
Verborgen achter een bescheiden gevel in de Van der Mastenstraat in Delft, ligt het Hofje van Gratie. Dit sfeervolle hofje is een van de oudste en meest authentieke hofjes van de stad, een ware oase van rust te midden van de levendige studentenstad. Zodra je door de eenvoudige toegangspoort stapt, laat je de drukte van de moderne wereld achter je en betreed je een serene, tijdloze binnenplaats. Het hofje werd gesticht in de 16e eeuw en vervult nog steeds zijn oorspronkelijke functie: het bieden van betaalbare huisvesting. Een bezoek aan het Hofje van Gratie is een unieke kans om een stukje ongerepte Delftse geschiedenis te ervaren.
Beschrijving
Het Hofje van Gratie is een intiem en schilderachtig complex, gebouwd in een U-vorm rondom een gemeenschappelijke binnentuin. De toegang is een sober poortgebouw dat nauwelijks opvalt in het straatbeeld. Boven de poort bevindt zich een gevelsteen met de inscriptie "Hofje van Gratie" en het stichtingsjaar 1575. Eenmaal binnen ontvouwt zich een prachtig onderhouden grasveld, omzoomd door grindpaden en borders met bloemen en planten. In het midden van de tuin staat een klassieke, gietijzeren waterpomp, die herinnert aan de tijd dat dit de centrale watervoorziening was voor de bewoners.
Rondom de tuin staan de twaalf kleine woningen, elk met een eigen voordeur en kleine ramen. De huisjes zijn identiek in hun eenvoud, opgetrokken uit rode baksteen met traditionele pannendaken. De sfeer is er een van vredige stilte, enkel doorbroken door het zachte geluid van vogels. De bewoners onderhouden vaak kleine tuintjes direct voor hun huis, wat bijdraagt aan de charmante en huiselijke uitstraling. Het hofje ademt een gevoel van gemeenschap en beslotenheid, een perfect bewaard gebleven voorbeeld van sociale huisvesting uit een ver verleden.
Geschiedenis
Het Hofje van Gratie werd gesticht in 1575 door de invloedrijke Delftse burger Pieter Pietersz. Sasbout. Sasbout was een voormalig burgemeester van Delft en een vermogend man. Hij besloot uit naastenliefde en "gratie" een deel van zijn vermogen te bestemmen voor de oprichting van een hofje. De naam "Van Gratie" verwijst direct naar deze liefdadige daad; het was een geschenk uit genade, niet ter ere van zijn eigen naam.
Het hofje was specifiek bedoeld voor de huisvesting van twaalf "behoeftige, ongehuwde vrouwen of weduwen van de protestantse religie". Deze religieuze voorwaarde was typerend voor de periode kort na de Reformatie, waarin de katholieke kerk haar dominante positie had verloren. De stichting van het hofje was een manier voor de nieuwe protestantse elite om zorg te dragen voor de armen binnen hun eigen geloofsgemeenschap. Gedurende de eeuwen is het hofje meerdere malen gerenoveerd om aan de moderne woonwensen te voldoen, maar de oorspronkelijke opzet en sociale functie zijn altijd behouden gebleven. Het wordt nog steeds beheerd door een stichting en biedt woonruimte aan alleenstaande vrouwen.
Architectuur
De architectuur van het Hofje van Gratie is kenmerkend voor de late 16e eeuw: sober, functioneel en zonder overbodige versiering. De nadruk ligt op functionaliteit en het creëren van een veilige, gemeenschappelijke leefomgeving. Het complex is een typisch voorbeeld van de traditionele Hollandse hofjesarchitectuur.
- Poortgebouw: De toegang is een eenvoudig, gemetseld poortgebouw met een rondboog. De gevelsteen met het jaartal is het enige decoratieve element.
- Indeling: De U-vormige plattegrond zorgt voor een duidelijke scheiding tussen de private en de openbare ruimte. Alle woningen zijn georiënteerd op de gemeenschappelijke binnentuin, wat de sociale cohesie bevorderde.
- Woningen: De huisjes zijn klein en efficiënt ingedeeld, vaak bestaande uit slechts één of twee vertrekken. De gevels zijn opgetrokken uit baksteen in een traditioneel metselverband. De kleine ramen met roedeverdeling en de lage deuren zijn typisch voor de bouwperiode en hielpen om de warmte binnen te houden.
- Materialen: Er is voornamelijk gebruikgemaakt van lokale en duurzame materialen zoals baksteen voor de muren en keramische dakpannen voor de daken.
Bezoekersinformatie
- Adres: Van der Mastenstraat 26-38, 2611 HZ Delft.
- Toegankelijkheid: Het hofje is overdag doorgaans vrij toegankelijk voor publiek. De poort staat meestal open tussen circa 09:00 en 18:00 uur.
- Toegangsprijs: De toegang is gratis.
- Belangrijk: Dit is een wooncomplex. Bezoekers worden dringend verzocht de rust en de privacy van de bewoners volledig te respecteren. Wees stil, maak geen foto's van de bewoners en betreed de privé-tuintjes niet. Het hofje is een plek van stilte, geen toeristische attractie.
Leuke Weetjes
- De stichter, Pieter Sasbout, ligt begraven in de nabijgelegen Oude Kerk in Delft. Zijn graf is daar nog steeds te vinden.
- In tegenstelling tot veel andere hofjes in Nederland, zoals het Hofje van Pauw in Delft, is dit hofje bewust niet naar zijn stichter vernoemd, maar naar het motief van de stichting: "gratie".
- De centrale waterpomp in de tuin was tot ver in de 20e eeuw in gebruik voor de watervoorziening. Nu heeft deze een puur decoratieve functie.
- Het Hofje van Gratie is een van de weinige hofjes in Delft die de Beeldenstorm en de roerige beginjaren van de Tachtigjarige Oorlog heeft overleefd en nog steeds zijn oorspronkelijke karakter heeft.
