Introductie
Delft is een stad rijk aan historie, grachten en verborgen schatten. Een van de meest serene plekken in het historische centrum is het Hofje van Pauw. Dit sfeervolle hofje, gelegen aan de Paardenmarkt 54-62, biedt een oase van rust en een unieke blik in het sociale en architectonische verleden van de stad. Voor toeristen en geïnteresseerden die willen ontsnappen aan de dynamiek van de binnenstad, is dit verborgen monument een absolute aanrader tijdens een wandeling door Delft.
Beschrijving
Het Hofje van Pauw is een van de vier overgebleven historische hofjes in Delft. Oorspronkelijk telde de stad zeven van deze karakteristieke complexen. Het hofje bevindt zich aan de noordrand van het centrum aan de Paardenmarkt en staat geregistreerd als rijksmonument onder monumentnummer 12150. Het complex bestaat uit acht symmetrisch ontworpen woningen: vier woningen liggen op een rij aan de oostzijde en vier aan de westzijde. Hiertussen bevindt zich een diepe, gemeenschappelijke binnentuin die een idyllisch groen decor vormt.
Vandaag de dag heeft het hofje nog altijd een bijzondere maatschappelijke functie. De woningen worden verhuurd aan de zorgorganisatie Ipse de Bruggen. Hierdoor biedt het hofje een veilige en rustige woonomgeving voor bewoners met een verstandelijke of meervoudige handicap, die hier onder begeleiding wonen. Hiermee is de oorspronkelijke charitatieve en zorgzame bestemming van het hofje door de eeuwen heen in stand gehouden.
Geschiedenis
De geschiedenis van het Hofje van Pauw begint in het begin van de achttiende eeuw. Het hofje werd gebouwd in 1707 op basis van de uiterste wilsbeschikking in het testament van Elisabeth Pauw (1650-1706), die een jaar voor de oplevering overleed. Elisabeth was de vermogende dochter van de Delftse burgemeester Jacob Pauw. Zij was achtereenvolgens getrouwd met Johan van der Dussen en daarna met haar neef Dirck van der Dussen, die beiden eveneens het ambt van burgemeester van Delft hebben bekleed. Omdat beide huwelijken kinderloos bleven, besloot Elisabeth haar nalatenschap te bestemmen voor de zorg voor minderbedeelden.
Het hofje werd na haar overlijden specifiek ingericht voor de opvang van arme, behoeftige personen of gezinnen. In de loop der eeuwen onderging het hofje diverse herstelwerkzaamheden, waaronder een restauratieperiode tussen 1945 en 1952. In de jaren 1970 dreigde het hofje in financiële problemen te raken. Om het voortbestaan van het monument te garanderen, droegen de regenten het eigendom over aan de gemeente Delft, die het onderbracht bij een woningcorporatie. Sinds 1986 biedt het complex huisvesting aan de huidige bewonersgroep.
Architectuur
Het Hofje van Pauw is een prachtig voorbeeld van achttiende-eeuwse hofjesarchitectuur en wordt gezien als een verborgen architectonisch juweel. De hoofdentree aan de Paardenmarkt wordt gevormd door een monumentaal poortgebouw met een sierlijke poortboog. Direct boven deze poort, op de eerste verdieping, bevindt zich de historische regentenkamer. Dit was de plek waar de bestuurders (de regenten) van het hofje vroeger bijeenkwamen om over de financiën en de toelating van bewoners te beslissen.
De opzet is intiem en strak: de acht woningen kijken allemaal uit op de weelderige, centrale binnentuin. Naast de hoofdingang aan de Paardenmarkt is er ook een achteruitgang die grenst aan een stukje niemandsland nabij het Verwersdijkkanaal. Deze achterdeur is voor buitenstaanders vrijwel onvindbaar, wat bijdraagt aan het afgezonderde en veilige karakter van het complex.
Bezoekersinformatie
Het Hofje van Pauw bevindt zich aan de Paardenmarkt 54-62 in Delft. Vanaf het Centraal Station van Delft is het ongeveer 18 minuten lopen door de historische straten van de stad. Bezoekers die met de auto komen, kunnen parkeren op het direct naastgelegen parkeerterrein aan de Paardenmarkt.
Hoewel de binnentuin overdag openbaar toegankelijk is voor publiek, is het essentieel om te onthouden dat het hier gaat om een particuliere woonomgeving. Bezoekers worden dringend verzocht de privacy en rust van de bewoners te respecteren. Dit betekent: houd het stemniveau laag, maak geen lawaai, kijk niet door de ramen naar binnen en laat geen afval achter. Het hofje is geen drukke toeristische attractie, maar een plek voor contemplatie, stilte en historisch besef.
Leuke Weetjes
- Historische gifgrond: In 2007 werd de binnentuin van het hofje compleet opnieuw ingericht en beplant met bloemen, kruiden en fruitbomen. Dit was hard nodig, omdat tijdens een voorafgaand onderzoek bleek dat de historische bodem ernstig vervuild was en eerst gesaneerd moest worden.
- De burgemeestersconnectie: Elisabeth Pauw was niet alleen zelf de dochter van een burgemeester, maar ze was ook achtereenvolgens getrouwd met twee opeenvolgende Delftse burgemeesters die bovendien familie van elkaar waren.
- Nieuwe bestemming regentenkamer: De statige regentenkamer boven de toegangspoort heeft al lang geen bestuursfunctie meer. Deze unieke ruimte wordt tegenwoordig verhuurd aan een haptonoom voor therapeutische sessies.
- Buurman van Gratie: Vlak om de hoek van het Hofje van Pauw ligt het nog oudere Hofje van Gratie uit 1575 (ook wel bekend als het Hofje van Gratie aan de Van der Mastenstraat), waardoor deze hoek van Delft een ideale plek is om meerdere historische hofjes in één wandeling te combineren.
