Het Pieus Gesticht van wijlen Dirk Cornelisz Glas Paktuinen 75, 1601 GE Enkhuizen
Het Pieus Gesticht van wijlen Dirk Cornelisz Glas
Het Pieus Gesticht, gelegen aan de Paktuinen in het historische hart van Enkhuizen, is een prachtig bewaard gebleven hofje en een oase van rust in de levendige stad. Dit hofje, gesticht in de 17e eeuw, biedt een unieke inkijk in de geschiedenis van liefdadigheid en huisvesting in de Gouden Eeuw. Voor de bezoeker die even wil ontsnappen aan de drukte, is het betreden van de binnenplaats een stap terug in de tijd. De serene sfeer, de sobere architectuur en de goed onderhouden tuin maken het tot een van de meest sfeervolle verborgen parels van Enkhuizen.
#### Beschrijving
Wanneer u door de monumentale toegangspoort aan de Paktuinen stapt, betreedt u een wereld van stilte en eenvoud. Het hofje is gebouwd in een klassieke U-vorm rondom een gemeenschappelijke binnentuin, die van oudsher dienstdeed als bleekveld. De twaalf woningen zijn symmetrisch aan weerszijden van de tuin gerangschikt en stralen een ingetogen charme uit. De gevels zijn eenvoudig en functioneel, opgetrokken uit rode baksteen, met kleine ramen die de privacy van de bewoners waarborgen. De centrale tuin, met zijn strakke gazon en sobere beplanting, vormt het hart van het complex. De sfeer is er een van gemeenschapszin en rust, een schril contrast met de bedrijvigheid van de voormalige havenstad net buiten de poort.
#### Geschiedenis
Het Pieus Gesticht werd opgericht uit de nalatenschap van Dirk Cornelisz Glas, een welgestelde koopman uit Enkhuizen. In zijn testament van 29 november 1665 bepaalde hij dat een deel van zijn vermogen moest worden gebruikt voor de stichting van een hofje. Hoewel hij zelf in 1667 overleed, werd zijn wens postuum uitgevoerd. De bouw van het hofje vond plaats rond 1673. De stichting was bedoeld om huisvesting te bieden aan "oude vrijsters en weduwen van de Nederduits Gereformeerde gezindte". Dit was een typisch voorbeeld van particuliere liefdadigheid in de 17e eeuw, waarbij rijke burgers zorgden voor de minderbedeelden binnen hun eigen geloofsgemeenschap. Het beheer van het hofje was in handen van regenten, die toezicht hielden op de financiën en de naleving van de regels. Door de eeuwen heen heeft het hofje zijn woonfunctie behouden en biedt het nog altijd een thuis aan bewoners, waarmee het een levend monument is van de visie van zijn stichter.
#### Architectuur
De architectuur van het Pieus Gesticht is kenmerkend voor de sobere, classicistische stijl die in de 17e eeuw populair was in Nederland. Het meest in het oog springende element is het poortgebouw. Deze toegangspoort is voorzien van een elegant zandstenen fronton. In dit fronton is het wapenschild van de stichter, Dirk Cornelisz Glas, uitgehouwen, geflankeerd door de inscriptie "PIEUS GESTICHT VAN WYLE DIRK CORNELISZ GLAS". De poort zelf is een eenvoudige, maar statige entree die de overgang markeert van de publieke straat naar de private, serene binnenwereld van het hofje.
De woningen zelf zijn functioneel en zonder overdadige versiering. Ze bestaan uit één bouwlaag met een zolderverdieping onder een doorlopend zadeldak. De strakke, ritmische herhaling van de deuren en ramen in de gevelwand zorgt voor een harmonieus en rustig beeld. De U-vormige plattegrond is een veelvoorkomend ontwerp voor hofjes, omdat het een gevoel van geborgenheid en gemeenschap creëert. Het complex is erkend als Rijksmonument, een testament aan zijn grote architectonische en cultuurhistorische waarde.
#### Bezoekersinformatie
Adres: Paktuinen 75, 1601 GE Enkhuizen.Toegankelijkheid: De binnenplaats van het hofje is doorgaans overdag opengesteld voor publiek. De toegang is gratis. Houd er rekening mee dat dit een particuliere woonomgeving is.Belangrijke Regels: Om de leefbaarheid voor de bewoners te garanderen, worden bezoekers dringend verzocht de volgende regels in acht te nemen:Respecteer de rust en de privacy van de bewoners. Spreek zacht en vermijd lawaai.
De woningen zijn privébezit en niet toegankelijk voor bezoekers.
Fotograferen is toegestaan, maar wees discreet en richt uw camera niet op de ramen of op bewoners.
Blijf op de paden en betreed het gazon niet.
Honden zijn niet toegestaan in het hofje.
#### Leuke Weetjes
De naam "Pieus Gesticht" betekent letterlijk "Vrome Stichting", wat de religieuze en charitatieve intentie van de stichter benadrukt.
De centrale tuin fungeerde oorspronkelijk als een 'bleekveld'. Hier legden de bewoonsters hun gewassen linnen te bleken in de zon, een veelvoorkomende praktijk voordat chemische bleekmiddelen bestonden.
Het testament van Dirk Cornelisz Glas was zeer specifiek over de doelgroep. Alleen vrouwen die lid waren van de Nederduits Gereformeerde Kerk (de voorloper van de huidige Protestantse Kerk in Nederland) kwamen in aanmerking voor een woning.
Hoewel veel hofjes in Nederland inmiddels zijn omgevormd tot musea of commerciële ruimtes, wordt het Pieus Gesticht nog steeds bewoond, waardoor de oorspronkelijke functie na meer dan 350 jaar in ere wordt gehouden.
