Liefdadig Gesticht van Johanna Margaretha de Vries Torenstraat 38A, 1601 HH Enkhuizen
Introductie
Het Liefdadig Gesticht van Johanna Margaretha de Vries, ook bekend als het Liefdesgesticht van mej. J.M. de Vries, is een historisch hofje gelegen in het hart van de oude binnenstad van Enkhuizen. Gesticht in het midden van de 19e eeuw, biedt dit complex een unieke inkijk in de geschiedenis van private liefdadigheid in Nederland. Het hofje is gevestigd in een samenstel van panden aan de Torenstraat en de Westerstraat en werd opgericht uit de nalatenschap van een bijzondere en vrijgevige inwoonster van Enkhuizen. Hoewel het tegenwoordig functioneert als een modern wooncomplex, ademt de locatie nog steeds de sfeer van haar oorspronkelijke, caritatieve doel.
Beschrijving
Het hofje is geen typisch hofje met een centrale binnentuin, maar een complex dat bestaat uit drie met elkaar verbonden historische panden: Torenstraat 38, Torenstraat 40 en Westerstraat 73. Deze panden vormden oorspronkelijk de woning van de stichteres. Na haar overlijden werden ze verbouwd om als woningen te dienen voor de begunstigden van haar stichting. De panden hebben hun historische gevels behouden, die naadloos opgaan in het straatbeeld van de oude binnenstad. Achter deze gevels bevinden zich nu zes moderne wooneenheden, die in 1999 na een grondige restauratie zijn gerealiseerd. De ingang aan de Torenstraat geeft toegang tot een hal waar de historie van het gesticht tastbaar is. Het complex straalt een serene rust uit, een verborgen parel te midden van de levendige stad.
Geschiedenis
De geschiedenis van het hofje is onlosmakelijk verbonden met Johanna Margaretha de Vries (1794-1849). Zij was het enige kind van een zeer welgestelde familie in Enkhuizen, wier voorouders belangrijke posities in het stadsbestuur bekleedden. Haar vader was, net als haar grootvader, schepen van Enkhuizen. Johanna woonde haar hele leven in het familiehuis aan de Westerstraat 73. Omdat ze ongetrouwd bleef en over een aanzienlijk familiekapitaal beschikte, wijdde ze haar leven aan liefdadigheid.
In haar testament, opgemaakt in 1845, liet Johanna vastleggen dat haar gehele vermogen en haar woning na haar dood moesten worden gebruikt voor de oprichting van een stichting. Deze stichting had als doel het bieden van huisvesting aan "behoeftige bejaarde vrouwen van de protestantse gezindte". Na haar overlijden in 1849 werd haar wens uitgevoerd en werd het "Liefdadig Gesticht van Johanna Margaretha de Vries" een feit. Haar voormalige woonhuis werd verbouwd tot meerdere kleine woningen. De stichting, die vandaag de dag nog steeds bestaat, beheert het complex en zorgt ervoor dat de nalatenschap van Johanna wordt voortgezet, zij het in een moderne vorm.
Architectuur
De architectuur van het complex is kenmerkend voor de bouwstijlen die men in de historische kern van Enkhuizen aantreft. De panden hebben traditionele Nederlandse gevels die dateren van vóór de oprichting van het hofje. De gevel aan de Torenstraat 38 is eenvoudig en functioneel, passend bij de sobere protestantse traditie. De verbouwing in de 19e eeuw om de woningen geschikt te maken voor meerdere bewoonsters was primair gericht op functionaliteit. Tijdens de grote restauratie in 1999 is er zorgvuldig omgegaan met het behoud van de historische elementen, terwijl het interieur werd gemoderniseerd om te voldoen aan de hedendaagse woonwensen. De combinatie van de historische buitenkant en de moderne binnenkant maakt het een interessant voorbeeld van herbestemming van cultureel erfgoed.
Bezoekersinformatie
Naam: Liefdadig Gesticht van Johanna Margaretha de VriesAdres: Torenstraat 38A, 1601 HH Enkhuizen (hoofdadres, omvat ook Torenstraat 40 en Westerstraat 73).Toegankelijkheid: Het hofje is een particulier wooncomplex en is daarom niet vrij toegankelijk voor publiek. De buitenkant van de panden kan uiteraard wel vanaf de openbare weg (Torenstraat en Westerstraat) worden bezichtigd. Respecteer de privacy van de bewoners.
Leuke Weetjes
Het enige bekende portret van Johanna Margaretha de Vries is te vinden in de hal van het complex. Het is een pastelportret waarop ze op veertienjarige leeftijd is afgebeeld, gemaakt door de Duitse schilder Johannes Anspach. In dezelfde ovale lijst bevinden zich ook portretten van haar ouders.
Als eerbetoon aan haar vrijgevigheid en betekenis voor de stad, heeft de gemeente Enkhuizen in 2007 een straat naar haar vernoemd: de Johanna de Vriesstraat.
De officiële naam van de beherende organisatie is "Stichting Het Liefdadig Gesticht van Johanna Margaretha De Vries", die nog steeds actief is en het complex exploiteert.
