Munnickenveld 21, 1621 GG Hoorn
Claes Stapelhof, Hoorn
Verscholen achter een imposante poort aan het Munnickenveld in de historische binnenstad van Hoorn, ligt een oase van rust: het Claes Stapelhofje. Dit zeventiende-eeuwse hofje is een van de best bewaarde voorbeelden van particuliere liefdadigheid uit de Gouden Eeuw en biedt bezoekers een unieke inkijk in de leefwereld van weleer. Zodra je door de poort stapt, laat je de drukte van de stad achter je en betreed je een serene binnentuin, omringd door charmante, eeuwenoude huisjes. Het is een plek waar de tijd lijkt te hebben stilgestaan en waar de geschiedenis voelbaar is in elke baksteen en elke klinker.
Beschrijving
Het Claes Stapelhofje is opgebouwd in een klassieke U-vorm rondom een gemeenschappelijke binnentuin, die vroeger dienstdeed als bleekveld. De tuin is vandaag de dag een prachtig onderhouden grasveld met bloemperken en een monumentale waterpomp in het midden, die het hart van het complex vormt. Rondom de tuin staan negentien kleine woningen, die een uniform en sober uiterlijk hebben. De huisjes met hun rode pannendaken, kleine ramen met witte kozijnen en karakteristieke deuren stralen een sfeer van eenvoud en gemeenschap uit. De stilte in het hofje is opvallend; het is een plek van bezinning en rust. De bewoners onderhouden de gemeenschappelijke ruimtes vaak gezamenlijk, wat bijdraagt aan de ongerepte en vredige atmosfeer die er heerst.
Geschiedenis
Het hofje werd in 1682 gesticht dankzij het testament van Claes Stapel, een welgestelde en kinderloze koopman uit Hoorn. In zijn laatste wilsbeschikking liet hij een aanzienlijk kapitaal na voor de oprichting van een hofje bestemd voor de huisvesting van "behoeftige oude vrijsters en weduwen" van de Nederduits Gereformeerde Kerk. Het doel was om deze alleenstaande vrouwen een veilige en betaalbare woonplek te bieden in hun oude dag, een vorm van sociale zorg die in de 17e eeuw vaak door rijke burgers werd geïnitieerd. Het hofje werd bestuurd door een college van regenten, die toezicht hielden op de financiën en het welzijn van de bewoonsters. Oorspronkelijk bestond het complex uit tien woningen. In de loop der eeuwen werd het hofje uitgebreid tot de huidige negentien woningen. Tussen 1953 en 1955 onderging het complex een grootscheepse restauratie, waardoor het zijn historische karakter heeft kunnen behouden. Vandaag de dag wordt het hofje nog steeds bewoond en vervult het, zij het in een moderne vorm, zijn oorspronkelijke woonfunctie.
Architectuur
De architectuur van het Claes Stapelhofje is een fraai voorbeeld van het Hollands classicisme. Het meest in het oog springende element is de monumentale toegangspoort aan het Munnickenveld. Deze poort is opgetrokken uit zandsteen en versierd met Dorische pilasters en een driehoekig fronton. In een cartouche boven de doorgang staat de stichtingsinscriptie gebeiteld: "CLAE STAPELS HOFJE GESTICHT IN'T IAAR 1682". Dit geeft direct de historische waarde van de plek aan.
Het hoofdgebouw, waarin zich ook de regentenkamer bevond, is iets rijker gedecoreerd dan de woningen. Boven de ingang van de regentenkamer is een prachtige, rijk gedecoreerde zonnewijzer aangebracht. De woningen zelf zijn bewust sober gehouden, opgetrokken uit rode baksteen met een eenvoudige, functionele indeling. De symmetrie en de herhaling in de gevels rond de binnentuin creëren een harmonieus en rustgevend beeld. De architectuur was volledig gericht op de functionaliteit van de gemeenschap, met de gedeelde tuin en pomp als centrale elementen.
Bezoekersinformatie
- Adres: Munnickenveld 23, 1621 GG Hoorn.
- Toegankelijkheid: De binnenplaats van het hofje is overdag doorgaans vrij toegankelijk voor publiek. De woningen zijn privébezit en niet te bezichtigen.
- Openingstijden: Er zijn geen officiële openingstijden, maar een bezoek tussen 10:00 en 17:00 uur wordt aangeraden. Op zondagen kan het hofje gesloten zijn.
- Belangrijk: Bezoekers wordt nadrukkelijk verzocht de rust en de privacy van de bewoners te respecteren. Wees stil, loop niet over het gras en maak geen foto's van de bewoners.
Leuke Weetjes
- De zonnewijzer boven de regentenkamer draagt het Latijnse opschrift "HORA FUGIT, MEMENTO MORI", wat betekent: "De tijd vliegt, gedenk te sterven". Dit was een typische vermaning in de 17e eeuw om een deugdzaam leven te leiden.
- De straatnaam 'Munnickenveld' verwijst naar de geschiedenis van het gebied. Voordat het hofje werd gebouwd, lag hier een veld dat toebehoorde aan een nabijgelegen klooster.
- Het Claes Stapelhofje is een Rijksmonument en wordt beschouwd als een van de mooiste en meest authentieke hofjes van Noord-Holland.
- De waterpomp in het midden van de tuin was vroeger niet alleen functioneel voor de watervoorziening, maar diende ook als een sociale ontmoetingsplek voor de bewoonsters.
