Sint Jozefhuis, Hoorn
Introductie
Verborgen achter een onopvallende gevel aan het levendige Achterom in Hoorn, ligt een oase van rust: het Sint Jozefhuis. Dit historische hofje is een perfect voorbeeld van 18e-eeuwse liefdadigheid en biedt bezoekers een zeldzame blik in een verstilde wereld, slechts enkele stappen verwijderd van de drukte van de stad. Bij het betreden van de poort lijkt de tijd stil te staan en ontvouwt zich een sfeervolle binnentuin, omringd door de huisjes die ooit onderdak boden aan de armen.
---
Beschrijving
Het Sint Jozefhuis is een klassiek U-vormig hofje, gecentreerd rondom een serene en goed onderhouden binnentuin. De tuin, met zijn gazon, bloemperken en een authentieke, gietijzeren waterpomp in het midden, vormt het hart van het complex. Rondom deze tuin staan de kleine, sobere woningen opgesteld. De sfeer in het hofje is er een van ingetogenheid en kalmte. De uniforme, roodbruine bakstenen gevels, de kleine ramen met witte kozijnen en de bescheiden deuren stralen eenvoud en functionaliteit uit. Het geheel ademt een gevoel van gemeenschap en beschutting. De toegangspoort aan de straatkant is eenvoudig, maar de gevelsteen erboven verraadt de historische en religieuze achtergrond van de stichting. Eenmaal binnen wordt de bezoeker omarmd door de stilte, een scherp contrast met het geluid van de winkelstraat.
---
Geschiedenis
Het Sint Jozefhuis werd in 1747 gesticht door het Rooms-Katholieke Armencomptoir van Hoorn. Het doel was het bieden van 'vrije woning' aan arme en bejaarde Rooms-Katholieke vrouwen die niet langer voor zichzelf konden zorgen. Dit was een gangbare vorm van liefdadigheid in de 18e en 19e eeuw, waarbij de kerk en rijke burgers zorg droegen voor de minderbedeelden. Het hofje bestond oorspronkelijk uit elf woningen en een regentenkamer.
In de 19e eeuw werd het complex uitgebreid. Aangrenzende panden werden aangekocht, waardoor er meer huisjes konden worden bijgebouwd en het hofje zijn huidige vorm kreeg. Eeuwenlang behield het zijn oorspronkelijke functie. Tegen het midden van de 20e eeuw raakte het hofje echter in verval. Een grootscheepse en zorgvuldige restauratie in de jaren 1977-1978 heeft het complex van de ondergang gered en het in zijn oude glorie hersteld. Tegenwoordig heeft het hofje zijn charitatieve functie verloren en worden de woningen verhuurd als sociale huurwoningen door woningcorporatie Intermaris. Het is nu een Rijksmonument dat een levend stuk geschiedenis in het hart van Hoorn vormt.
---
Architectuur
De architectuur van het Sint Jozefhuis is overwegend sober en doelgericht, wat past bij een instelling voor armenzorg. De woningen zijn eenvoudig van opzet, opgetrokken uit baksteen en bestaan uit twee bouwlagen onder een doorlopend zadeldak met dakpannen.
Het meest opvallende architectonische element bevindt zich boven de ingangspoort. Hier is een rijk versierde gevelsteen ingemetseld die de heilige Jozef met het kindje Jezus in zijn armen afbeeldt. Jozef, de patroonheilige van ambachtslieden en de huisvader, was een passende beschermheer voor dit hofje. Onder de afbeelding staat het stichtingsjaar 1747 in Romeinse cijfers (MDCCXLVII).
Een ander belangrijk onderdeel is de regentenkamer, gelegen aan de rechterzijde van het hof. In tegenstelling tot de sobere woningen, was de regentenkamer rijker gedecoreerd, met onder andere stucwerk in Rococostijl. Hier vergaderden de regenten (bestuurders) van het Armencomptoir over het beheer van het hofje en het welzijn van de bewoonsters. De gietijzeren waterpomp in het midden van de tuin, hoewel nu decoratief, was vroeger de centrale watervoorziening en een belangrijke ontmoetingsplek voor de bewoners.
---
Bezoekersinformatie
- Adres: Achterom 19, 1621 KR Hoorn
- Toegankelijkheid: De binnenplaats van het hofje is overdag doorgaans vrij toegankelijk voor publiek. De poort kan 's avonds en 's nachts gesloten zijn.
- Toegangsprijs: Gratis.
- Belangrijk: Het Sint Jozefhuis is een wooncomplex. Bezoekers worden dringend verzocht de rust en de privacy van de bewoners te respecteren. Wees stil, loop niet over het gras en kijk niet bij de mensen naar binnen. Het is een plek van rust, geen toeristische attractie.
---
Leuke Weetjes
- Een verborgen schat: Veel inwoners en toeristen lopen dagelijks langs de ingang aan Achterom zonder te weten welke historische schat erachter schuilgaat.
- De waterpomp als sociaal centrum: De pomp in het midden was niet alleen functioneel, maar diende ook als de sociale spil van het hofje. Hier kwamen de bewoonsters samen om water te halen, een praatje te maken en nieuws uit te wisselen.
- Hoorn, Hofjesstad: Het Sint Jozefhuis is niet het enige hofje in Hoorn. De stad kent meerdere van deze historische complexen, zoals het Claes Stapelhof, wat de rijke geschiedenis van zorg en gemeenschapszin in de stad onderstreept.
- Naamgeving: De keuze voor Sint Jozef als naamgever is symbolisch. Als zorgzame voedstervader van Jezus staat hij symbool voor de bescherming en zorg die het hofje aan zijn bewoonsters bood.
