Hofje van Margaretha Splinter Ritsevoort 2, 1811 DP Alkmaar
Introductie
Welkom in het Hofje van Margaretha Splinter, een verborgen parel in het hart van Alkmaar. Achter een bescheiden deur aan het levendige Ritsevoort schuilt een oase van rust die u terugvoert naar de 17e eeuw. Dit hofje is een van de oudste en best bewaarde hofjes van de stad, gesticht uit naastenliefde en tot op de dag van vandaag een toonbeeld van serene schoonheid en historische continuïteit. Een bezoek aan dit hofje is een stap in een andere wereld, waar de hectiek van de stad plaatsmaakt voor de kabbelende stilte van een eeuwenoude binnenplaats.
Beschrijving
Bij het binnentreden van het Hofje van Splinter via een lange, overdekte gang, ontvouwt zich een intieme en perfect onderhouden rechthoekige binnentuin. De tuin is het stralende middelpunt, omzoomd door een grindpad en omringd door acht kleine, identieke huisjes. De woningen zijn naar binnen gericht, wat direct een gevoel van beslotenheid en gemeenschap creëert. De sfeer is er een van absolute kalmte. Het contrast met de drukke winkelstraat direct buiten de poort is opmerkelijk en maakt de ervaring des te specialer. De gevels, de kleine ramen en de oude deuren ademen geschiedenis en vertellen het verhaal van de vele generaties vrouwen die hier een veilig onderkomen vonden.
Geschiedenis
Het hofje dankt zijn bestaan aan Margaretha Splinter, de welgestelde weduwe van Willem van Kessel. In haar testament, opgemaakt in 1645, bepaalde zij dat een aanzienlijk deel van haar vermogen gebruikt moest worden voor de stichting van een hofje. Haar wens was om gratis huisvesting te bieden aan acht arme, oudere en alleenstaande vrouwen van Rooms-Katholieke huize. Kort na haar overlijden werd in 1646 de grond aan het Ritsevoort aangekocht en werd begonnen met de bouw. In 1648 werd het hofje voltooid en konden de eerste bewoonsters hun intrek nemen. Het beheer van het hofje werd, zoals destijds gebruikelijk, in handen gelegd van een college van regenten. Deze regenten zagen erop toe dat de bepalingen uit het testament van Margaretha Splinter nauwgezet werden nageleefd. Het hofje heeft door de eeuwen heen zijn oorspronkelijke functie behouden en wordt nog steeds bewoond, wat het een levend monument maakt.
Architectuur
De architectuur van het Hofje van Margaretha Splinter is kenmerkend voor de sobere en functionele stijl van de 17e eeuw in Nederland. Het ontwerp is volledig gericht op het creëren van een veilige en private leefomgeving. De toegangspoort aan Ritsevoort is bewust onopvallend. Boven de deur bevindt zich een sobere gedenksteen met de tekst: "STICHTING VAN MARGARETHA SPLINTERS WED.W.V.N KESSEL ANNO 1648". De huisjes zelf zijn opgetrokken uit baksteen en hebben een eenvoudige, symmetrische opzet. Ze bestaan doorgaans uit één bouwlaag met een zolderverdieping onder een zadeldak met rode dakpannen. De gevels zijn sober, met kleine ramen die zorgen voor voldoende lichtinval maar ook de privacy waarborgen. De gehele opzet, met de woningen die uitkijken op de gemeenschappelijke binnentuin, was revolutionair voor die tijd en diende als model voor sociale huisvesting. De centrale waterpomp is niet alleen een functioneel element, maar ook een esthetisch ankerpunt in het ontwerp van de binnenplaats.
Bezoekersinformatie
Adres: Ritsevoort 2, 1811 DP Alkmaar.Toegang: De toegang tot het hofje is gratis.Openingstijden: Het hofje is doorgaans geopend voor publiek van maandag tot en met zaterdag, van circa 10:00 tot 17:00 uur. Op zon- en feestdagen is het hofje gesloten voor bezoekers.Gedragsregels: Dit is een woonhofje. Bezoekers worden dringend verzocht de rust en de privacy van de bewoners te respecteren. Dit betekent: wees stil, loop niet over het gras, kijk niet bij de bewoners naar binnen en betreed de woningen niet. Fotograferen is toegestaan, mits de bewoners niet worden gestoord.
Leuke Weetjes
Een verborgen ingang: Vele duizenden mensen lopen dagelijks langs de ingang van het hofje zonder te weten welke oase van rust erachter verscholen ligt.Specifieke voorwaarden: De oorspronkelijke regel dat alleen Rooms-Katholieke vrouwen in het hofje mochten wonen, was een directe wens van de stichteres en bleef eeuwenlang van kracht.De naam op de gevel: De tekst op de steen boven de ingang vermeldt "WED.W.V.N KESSEL", wat staat voor "weduwe van Willem van Kessel", de echtgenoot van Margaretha Splinter.Nog steeds bewoond: Het meest bijzondere is misschien wel dat het hofje na bijna 400 jaar nog steeds zijn oorspronkelijke woonfunctie vervult, een zeldzaam voorbeeld van duurzaam historisch erfgoed. 