Introductie
Het Amundsenhofje is een modern woonhofje in het westelijke deel van Amsterdam. Waar historische hofjes in de Nederlandse hoofdstad vaak dateren uit de zeventiende of achttiende eeuw en oorspronkelijk werden gebouwd voor de huisvesting van behoeftige ouderen of alleenstaande vrouwen, vertegenwoordigt het Amundsenhofje een eigentijdse vorm van collectief wonen. Gelegen in de Robert Scottbuurt in Amsterdam-West, combineert dit project de transformatie van een voormalig schoolgebouw met moderne duurzame nieuwbouw, gecentreerd rondom een gemeenschappelijke binnentuin.
Beschrijving
Het Amundsenhofje bevindt zich aan de Amundsenweg 1-A-G en het Robert Scottplein 1-7 in Amsterdam-West. Het hofje is tot stand gekomen via een project van Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO). Dit houdt in dat een groep particuliere kopers gezamenlijk het initiatief heeft genomen om het complex aan te kopen, te ontwikkelen en te beheren.
Het complex bestaat in totaal uit tien woningen. Hiervan zijn er zeven gerealiseerd binnen de muren van het voormalige schoolgebouw aan de Amundsenweg. De overige drie woningen zijn nieuw gebouwd op het voormalige schoolplein dat direct grenst aan het Robert Scottplein. De woningen zijn gegroepeerd rondom een centrale, gedeelde binnentuin (de hof). Deze binnentuin fungeert als ontmoetingsplek voor de bewoners. Het beheer van de gemeenschappelijke ruimten en de tuin is in handen van de bijbehorende Vereniging van Eigenaren (VvE).
Geschiedenis
De geschiedenis van de locatie start in het midden van de twintigste eeuw. In 1949 ontwierp architect Johannes Martinus van Hardeveld stroken portiekwoningen voor de Amundsenweg, die dwars op de straat kwamen te staan. In de jaren die volgden, ontstond er in dit deel van Amsterdam-West een Rooms-Katholieke enclave, compleet met de nabijgelegen Sint-Josephkerk en een bijbehorend klooster aan de Robert Scottstraat.
In 1950 werd aan de zuidzijde van de Amundsenweg een tijdelijke Finse school op een paalfundering gebouwd om te voorzien in de snelle groei van het aantal schoolgaande kinderen in de naoorlogse wijk. Rond 1960 maakte deze tijdelijke houten school plaats voor een permanent gebouw, ontworpen door het architectenbureau Evers en Sarlemijn. Dit werd een zogeheten gangschool, ingericht als de katholieke Amundsen-kleuterschool.
Door veranderende demografische omstandigheden in de wijk verliet de school in de jaren zeventig het pand. Hierna kreeg het gebouw diverse andere bestemmingen, waaronder de Fatima kleuterschool, de Alphons Laudryschool voor speciaal onderwijs (vernoemd naar de hoofdredacteur van het katholieke blad *De Tijd*) en uiteindelijk een dependance van een andere onderwijsinstelling.
In de vroege jaren tien van de 21e eeuw besloot de gemeente Amsterdam het leegstaande schoolgebouw te verkopen via een tender. Een groep actieve burgers won deze tender met een herbestemmingsplan. Omdat het bestaande schoolgebouw te klein was voor alle deelnemende huishoudens van de kopersgroep, werd Ineke Hulshof van Hulshof Architecten ingeschakeld om een ontwerp te maken dat de historische school combineerde met nieuwbouw op het speelplein. Het project werd in 2013 ontworpen en in 2015 definitief opgeleverd.
Architectuur
De architectuur van het Amundsenhofje toont een overgang tussen naoorlogse traditionele bouwstijlen en moderne, duurzame ontwerpprincipes.
Het oorspronkelijke schoolgebouw aan de Amundsenweg is ontworpen in de stijl van de Bossche School, een stroming binnen de Nederlandse architectuur die bekendstaat om haar sobere, harmonische verhoudingen en het gebruik van materialen zoals baksteen en betonaccenten. Het gebouw kenmerkt zich door een dichte noordgevel aan de straatzijde en een open, transparante zuidgevel die oorspronkelijk uitkeek op het schoolplein om optimaal van het daglicht te profiteren. Tijdens de renovatie door Hulshof Architecten is de monumentale structuur van dit pand gerespecteerd en behouden.
Het nieuwbouwgedeelte aan het Robert Scottplein sluit qua schaal en materialisering aan bij de omgeving. De architect heeft de overgang van het open, vlakke plein naar de omliggende bebouwing vormgegeven door de bouwhoogte hierop af te stemmen. Beide bouwdelen zijn door middel van terreinafscheidingen in dezelfde architectonische stijl met elkaar verbonden, waardoor de typische, besloten structuur van een hofje is ontstaan.
Duurzaamheid speelde een centrale rol bij de realisatie van het hofje. Het complex is uitgerust met een collectieve warmte-installatie die gebruikmaakt van een duurzame aardwarmtebron. Deze bron is geïntegreerd met de nieuw geslagen heipalen (energiepalen) onder het gebouw.
Bezoekersinformatie
Het Amundsenhofje is een particulier wooncomplex en de binnentuin is privéterrein van de bewoners. De centrale hof is afgesloten met een poort en een hekwerk aan het Robert Scottplein en aan de westzijde, waardoor het binnenterrein niet vrij toegankelijk is voor het algemene publiek.
Voor geïnteresseerden is het hofje vanaf de openbare weg te bekijken. Vanaf de Amundsenweg heeft men zicht op het gerenoveerde schoolgebouw in de stijl van de Bossche School. Vanaf het Robert Scottplein is de aansluitende nieuwbouw en de overgang naar de binnentuin zichtbaar.
- Adres: Amundsenweg 1-A-G / Robert Scottplein 1-7, 1056 AT Amsterdam.
- Openbaar vervoer: Het complex is bereikbaar met het Amsterdamse tram- en busnetwerk. Haltes in de buurt van de Jan van Galenstraat en het Erasmuspark liggen op loopafstand.
- Respecteer de privacy: Bezoekers wordt gevraagd de rust en privacy van de bewoners te respecteren en het privéterrein niet zonder toestemming te betreden.
Leuke Weetjes
- Poolreizigers: Zowel de Amundsenweg als het Amundsenhofje is vernoemd naar de Noorse ontdekkingsreiziger Roald Amundsen, de eerste mens die in 1911 de Zuidpool bereikte. Het aangrenzende Robert Scottplein is vernoemd naar Robert Falcon Scott, de Britse ontdekkingsreiziger die in dezelfde periode een race met Amundsen leverde om als eerste de Zuidpool te bereiken.
- Gevelsteen: Sinds juli 2022 siert een speciaal ontworpen gevelsteen met het officiële logo van het Amundsenhofje de gevel van het complex, wat bijdraagt aan de herkenbaarheid en de traditionele uitstraling van het hofje.
- Finse School: Voordat het stenen gebouw van Evers en Sarlemijn er stond, deed een houten 'Finse school' dienst op deze locatie. Dit waren houten prefab-gebouwen die na de Tweede Wereldoorlog door Finland aan Nederland werden geleverd als onderdeel van een handelsverdrag om het scholenstekort destijds snel op te lossen.
