Huizen De Lely
Verborgen achter een onopvallende deur in de levendige Jordaan ligt een oase van rust: Huizen De Lely. Dit complex, vaak aangeduid als een hofje, is een prachtig bewaard gebleven stukje Amsterdamse geschiedenis. Het is geen traditioneel hofje met een regentenkamer, maar een verzameling van kleine huisjes rond een serene binnentuin, gebouwd met een filantropisch doel. Voor de bezoeker die op zoek is naar de authentieke, verstilde sfeer van het oude Amsterdam, biedt de gevel aan de Bloemstraat een glimp van een wereld die al eeuwenlang bestaat, beschermd tegen de drukte van de stad. De weelderige, groene tuin en de historische woningen vormen een schilderachtig tafereel dat de oorspronkelijke functie van rust en beschutting nog altijd uitstraalt.
Beschrijving
Huizen De Lely is een privé-wooncomplex dat bestaat uit een reeks kleine, individuele woningen die in een U-vorm rond een gemeenschappelijke binnentuin zijn gebouwd. De toegang vanaf de Bloemstraat is een sobere poort die, eenmaal doorgestoken, leidt naar een onverwacht vredige en groene ruimte. De tuin, met zijn zorgvuldig onderhouden gazon, bloemperken en een klassieke waterpomp in het midden, vormt het hart van het complex. De huisjes zelf zijn bescheiden van formaat, met karakteristieke gevels en ramen die uitkijken op deze gedeelde buitenruimte. De sfeer is er een van gemeenschap en sereniteit, een scherp contrast met de levendigheid van de omliggende Jordaan. Het complex wordt vandaag de dag nog steeds bewoond, voornamelijk door alleenstaande ouderen, waarmee de oorspronkelijke sociale functie in ere wordt gehouden.
Geschiedenis
De geschiedenis van Huizen De Lely begint in 1664. Het complex werd gesticht door de welgestelde koopman Aernout van der Muelen. Hij liet de huizen bouwen met een specifiek doel: het bieden van betaalbare en veilige huisvesting aan arme, Protestantse weduwen en vrijsters. In een tijd waarin sociale voorzieningen schaars waren, was dit soort particuliere liefdadigheid van onschatbare waarde. De naam "De Lely" is een directe verwijzing naar het familiewapen van de stichter, waarin een lelie prominent aanwezig was. Om het voortbestaan van zijn stichting te garanderen, werd het beheer ondergebracht in de Stichting De Lely, die tot op de dag van vandaag verantwoordelijk is voor het onderhoud en de verhuur van de woningen. In de jaren '70 van de 20e eeuw verkeerde het complex in slechte staat en dreigde sloop. Dankzij een grootschalige restauratie door Stadsherstel Amsterdam werd het complex gered en gemoderniseerd, met behoud van het historische karakter.
Architectuur
De architectuur van Huizen De Lely is kenmerkend voor de 17e-eeuwse sobere, Hollandse stijl, gericht op functionaliteit in plaats van vertoon. Het complex is een voorbeeld van vroege sociale woningbouw. De toegangspoort aan de Bloemstraat is eenvoudig en functioneel, zonder de uitbundige versieringen die men bij sommige andere Amsterdamse hofjes vindt. De woningen zijn opgetrokken uit rode baksteen en bestaan uit twee woonlagen met een zadeldak. De gevels zijn ritmisch en uniform, met klassieke kruiskozijnen of ramen met een kleine roedeverdeling, wat bijdraagt aan de harmonieuze uitstraling. De U-vormige opstelling rond de binnentuin was een praktisch ontwerp dat niet alleen een veilige, afgesloten leefomgeving creëerde, maar ook sociale controle en gemeenschapszin bevorderde. Een centraal element in de tuin is de oude, gietijzeren waterpomp, die vroeger essentieel was voor de watervoorziening van de bewoners en nu als historisch ornament dient.
Bezoekersinformatie
Adres: Bloemstraat 129, 1016 KZ Amsterdam
Toegankelijkheid: Huizen De Lely is een privé-wooncomplex en is niet openbaar toegankelijk voor het publiek. De poort is doorgaans gesloten om de rust en privacy van de bewoners te waarborgen. Bezoekers wordt met klem verzocht dit te respecteren en niet te proberen het terrein te betreden. U kunt wel de karakteristieke gevel en de toegangspoort aan de Bloemstraat van buitenaf bekijken. Hoewel u dit specifieke hofje niet kunt bezoeken, zijn er andere hofjes in Amsterdam, zoals het Begijnhof, die wel (beperkt) geopend zijn voor publiek.
Leuke Weetjes
- Naam en Wapen: De naam 'De Lely' is niet willekeurig gekozen, maar is direct afgeleid van de lelie in het familiewapen van stichter Aernout van der Muelen.
- Geen 'Echt' Hofje: Technisch gezien is Huizen De Lely geen traditioneel hofje, omdat het bestaat uit zelfstandige huisjes in plaats van kamers die uitkomen op een galerij. De sociale functie en opzet maken echter dat het in de volksmond wel als hofje wordt beschouwd.
- Verborgen Parel: Zelfs veel Amsterdammers die regelmatig door de Jordaan lopen, kennen het bestaan van deze verborgen plek niet, wat het tot een van de best bewaarde geheimen van de wijk maakt.
- Redding van de Sloop: Zonder de ingreep van Stadsherstel Amsterdam in de jaren '70 was dit unieke stukje cultureel erfgoed waarschijnlijk voorgoed verdwenen en vervangen door nieuwbouw.
