Beschrijving
Hofje Eendracht-Anslo, gelegen aan de Overtoom 295 in Amsterdam, is een modern wooncomplex dat de traditie van de Amsterdamse hofjes voortzet. In tegenstelling tot de historische, vaak verborgen hofjes in de Jordaan, is dit een nieuwer gebouw dat specifiek is ontworpen om huisvesting te bieden aan een bepaalde doelgroep. Het complex bestaat uit een flatgebouw dat functionele en comfortabele woningen biedt aan zijn bewoners. Hoewel het de naam en de sociale functie van een traditioneel hofje draagt, wijkt de fysieke verschijning af van het klassieke beeld van kleine huisjes rondom een gemeenschappelijke binnentuin. De nadruk ligt hier meer op het bieden van moderne woonvoorzieningen en toegankelijkheid, passend bij de tijd waarin het gebouwd is. Het complex is een voorbeeld van hoe de filantropische gedachte achter de historische hofjes een nieuwe vorm heeft gekregen in de 20e-eeuwse stadsontwikkeling van Amsterdam. Het biedt een rustige woonomgeving te midden van de drukte van de Overtoom, een van de levendige aders van de stad.
Geschiedenis
De geschiedenis van het huidige Eendracht-Anslo hofje is een verhaal van samensmelting en vernieuwing. De naam verwijst naar twee afzonderlijke historische hofjes: het Anslohofje en het Hofje De Eendragt.
Het oorspronkelijke Claes Claesz. Anslohofje werd in 1616 gesticht door de lakenkoopman en Mennonieten-voorganger Cornelis Claesz. Anslo en zijn vrouw. Dit hofje was gevestigd in de Jordaan en bedoeld om onderdak te bieden aan hun oud geworden huishoudelijk personeel. Het was een typisch voorbeeld van de liefdadigheid van welgestelde burgers in de 17e eeuw. Dit hofje speelde in de jaren '70 van de 20e eeuw een belangrijke rol in het veranderende denken over monumentenzorg in de Jordaan, toen er succesvol gestreden werd voor het behoud en de restauratie ervan.
Hofje De Eendragt heeft een andere oorsprong. Rond 1776 werd op de locatie van een afgebrande Franse schouwburg aan de Overtoom een buitenhuis gebouwd met de naam 'Fort d'Eendragt'. Vanaf 1791 kreeg dit gebouw een sociale functie als tehuis voor arme bejaarden, onder de naam De Eendracht. Bewoners kregen hier gratis levensmiddelen zoals boter, koffie, thee en vlees, maar moesten in ruil daarvoor een vroom leven leiden en hun kamers netjes houden. Dit tehuis bleef in gebruik tot 1969, toen het statige gebouw in verval was geraakt en uiteindelijk werd gesloopt om plaats te maken voor nieuwbouw.
In 1970 werden de twee tradities samengevoegd. Op de plek van het gesloopte De Eendracht, op Overtoom 295, verrees het nieuwe "Eendracht-Anslo" hofje. De eerste bewoners van dit nieuwe complex waren gepensioneerde verpleegkundigen van het nabijgelegen Diaconessenhuis.
Architectuur
De architectuur van het Eendracht-Anslo hofje aan de Overtoom is representatief voor de bouwstijl uit de jaren '70 van de 20e eeuw. Het is een functioneel flatgebouw dat breekt met de traditionele architectuur van de 17e-eeuwse hofjes. In plaats van een intieme, naar binnen gekeerde structuur met huisjes rond een binnentuin, is hier gekozen voor een meer open en zakelijke opzet. Het gebouw is ontworpen met het oog op modern comfort, licht en toegankelijkheid voor de bewoners. De appartementen zijn praktisch ingedeeld en voldoen aan de woonnormen van die tijd. De gevel is sober en functioneel, passend bij de architectonische opvattingen van de naoorlogse periode, waarin efficiëntie en functionaliteit vaak prevaleerden boven ornamentiek. Het gebouw voegt zich naar de schaal en het straatbeeld van de Overtoom, die wordt gekenmerkt door een mix van 19e- en 20e-eeuwse architectuur. Hoewel het de historische en romantische uitstraling van de oude hofjes mist, vertegenwoordigt het Eendracht-Anslo hofje een belangrijk hoofdstuk in de evolutie van sociale woningbouw in Amsterdam.
Bezoekersinformatie
Adres: Overtoom 295, 1054 HW Amsterdam.
Het Eendracht-Anslo hofje is een privé-wooncomplex en is, in tegenstelling tot veel historische hofjes die (beperkt) toegankelijk zijn voor publiek, niet bedoeld als toeristische bezienswaardigheid. De woningen zijn particulier bewoond en er is geen openbare binnentuin die bezocht kan worden. Bezoekers wordt gevraagd de privacy van de bewoners te respecteren en het complex niet te betreden. De buitenkant van het gebouw kan vanzelfsprekend vanaf de openbare weg, de Overtoom, worden bekeken.
Leuke Weetjes
- Dubbele Naam, Dubbele Geschiedenis: De naam "Eendracht-Anslo" is een samenvoeging van twee totaal verschillende Amsterdamse hofjes met elk hun eigen rijke historie.
- Beroemde Portretten: De stichter van het oorspronkelijke Anslohofje, Cornelis Claesz. Anslo, werd meerdere malen geportretteerd door Rembrandt van Rijn, wat zijn status als belangrijk burger in het 17e-eeuwse Amsterdam onderstreept.
- Van Buitenhuis tot Bejaardenhuis: De locatie aan de Overtoom was eerst een chique buitenhuis genaamd 'Fort d'Eendragt' voordat het in 1791 een tehuis voor arme ouderen werd.
- Strenge Regels: De bewoners van het oude Hofje De Eendragt kregen gratis kost en inwoning, maar riskeerden uit huis te worden gezet als ze de verplichte godsdienstlessen niet bijwoonden of hun kamer niet schoonhielden.
- Moderne Doelgroep: Bij de opening in 1970 waren de eerste bewoners van het nieuwe hofje gepensioneerde verpleegkundigen, wat de voortzetting van de sociale, zorgzame functie van het hofje markeert.
