Introductie
Verscholen in de levendige Amsterdamse wijk de Jordaan, achter een onopvallende deur aan de Egelantiersstraat, ligt een van de oudste en meest sfeervolle hofjes van de stad: het Claes Claesz. Hofje, ook wel bekend als het Anslo's Hofje. Dit historische juweeltje, gesticht in de Gouden Eeuw, is een oase van rust en biedt een unieke inkijk in de Amsterdamse geschiedenis van liefdadigheid en gemeenschapszin. Een bezoek aan dit hofje is als een stap terug in de tijd, weg van de drukte van de moderne stad. Het is een perfect voorbeeld van de verborgen schatten die Amsterdam te bieden heeft voor wie verder kijkt dan de bekende grachten.
Beschrijving
Bij binnenkomst door de poort aan de Egelantiersstraat 26-38 ontvouwt zich een intieme, rechthoekige binnenplaats. De sfeer is er een van serene rust. Het hofje bestaat uit kleine, aaneengeschakelde huisjes van twee verdiepingen die rond een prachtig onderhouden gemeenschappelijke tuin zijn gebouwd. De tuin, met zijn gazon, bloemperken en een oude waterpomp in het midden, vormt het hart van de gemeenschap. De gevels van de woningen zijn eenvoudig en uniform, wat bijdraagt aan het harmonieuze en vredige karakter. De huisjes waren oorspronkelijk klein en sober, bedoeld voor één persoon. Vandaag de dag zijn enkele woningen samengevoegd om meer leefruimte te creëren. Het hofje is volledig omsloten door de omliggende gebouwen, waardoor het straatgeluid van de Jordaan volledig wegvalt en een gevoel van afzondering en privacy wordt gecreëerd.
Geschiedenis
Het Claes Claesz. Hofje werd gesticht in 1616, in het hart van de Nederlandse Gouden Eeuw. De stichter, Claes Claesz. Anslo (1555-1632), was een welgestelde lakenkoopman en een vooraanstaand diaken van de Doopsgezinde (Mennonitische) gemeente in Amsterdam. Uit liefdadigheid en religieuze overtuiging besloot hij een deel van zijn vermogen te gebruiken om huisvesting te bieden aan behoeftige, oudere weduwen van zijn geloofsgemeenschap. Doopsgezinden stonden bekend om hun sterke gemeenschapsgevoel en het zorgen voor hun eigen armen en ouderen.
Oorspronkelijk bestond het hofje uit zes kleine woningen. In de loop der eeuwen werd het hofje uitgebreid en onderhouden door de regenten van de Doopsgezinde gemeente. In de 20e eeuw raakte het hofje, zoals veel andere hofjes in de stad, in verval. Er waren zelfs plannen voor sloop in de jaren '50. Dankzij een grootscheepse restauratie in 1961 kon het hofje echter worden gered. De woningen werden gemoderniseerd en aangepast aan de eisen van de tijd, terwijl het historische karakter aan de buitenzijde zorgvuldig werd bewaard. Tegenwoordig wordt het hofje beheerd door een woningcorporatie en wonen er nog steeds mensen, al is het niet meer exclusief voor Doopsgezinde weduwen.
Architectuur
De architectuur van het Claes Claesz. Hofje is kenmerkend voor de sobere en functionele bouwstijl van de vroege 17e eeuw in Amsterdam. De nadruk ligt niet op uitbundige versiering, maar op doelmatigheid, wat past bij de Doopsgezinde overtuiging van eenvoud. De gevels zijn opgetrokken uit rode baksteen met sobere details. De klassieke hofjesstructuur, waarbij de woningen zich rond een gemeenschappelijke binnenplaats (oorspronkelijk vaak een bleekveld) bevinden, was ontworpen om een veilige en sociale leefomgeving te creëren voor de bewoners.
De toegangspoort is relatief bescheiden, met boven de deur een gedenksteen waarop de naam van de stichter en het stichtingsjaar vermeld staan. De huisjes zelf hebben kleine ramen met een traditionele roedeverdeling en eenvoudige deuren. De steile daken met dakkapellen zijn eveneens typisch voor de bouwperiode. De centrale waterpomp, hoewel nu niet meer in functie, was een essentieel onderdeel van het dagelijks leven en een centraal ontmoetingspunt voor de bewoners. De restauratie in 1961 respecteerde de oorspronkelijke opzet, waardoor de historische uitstraling van het complex intact is gebleven.
Bezoekersinformatie
- Adres: Egelantiersstraat 26-38, 1015 PM Amsterdam (Jordaan).
- Toegang: Het hofje is overdag doorgaans vrij toegankelijk voor publiek. De poort staat meestal open van maandag tot en met zaterdag, ongeveer tussen 10:00 en 17:00 uur. Op zon- en feestdagen is het hofje gesloten voor bezoekers.
- Kosten: De toegang is gratis.
- Belangrijke regels: Dit is een wooncomplex. Bezoekers worden dringend verzocht de privacy van de bewoners te respecteren. Wees stil, loop niet door de tuinen, maak geen foto's van bewoners of in de woningen, en kom niet in grote groepen. Het hofje is een plek van rust, geen toeristische attractie.
Leuke Weetjes
- Connectie met Rembrandt: De stichter, Claes Claesz. Anslo, had een beroemde zoon, Cornelis Claesz. Anslo. Deze zoon was een Doopsgezinde predikant en lakenhandelaar die in 1641 door Rembrandt van Rijn werd geportretteerd in het beroemde dubbelportret "De predikant Cornelis Claesz. Anslo en zijn vrouw Aaltje Gerritsdr. Schouten", dat nu in de Gemäldegalerie in Berlijn hangt.
- Een van de oudste: Dit hofje is een van de vroegste nog bestaande hofjes in de Jordaan, een wijk die bekend staat om zijn vele verborgen binnenplaatsen.
- Anslo's Hofje: Vanwege de naam van de stichter wordt het hofje in de volksmond vaak "Het Anslo's Hofje" genoemd.
- Sociale zorg in de Gouden Eeuw: Het hofje is een tastbaar bewijs van de particuliere liefdadigheid die een belangrijke rol speelde in de sociale zorg van de 17e eeuw, lang voordat de overheid deze taak op zich nam.
