Nieuwe Kijk in 't Jatstraat 2, 9712 SH Groningen
Anna Varvers Convent, Groningen
#### Introductie
Verscholen achter een bescheiden maar statige poort aan de Nieuwe Kijk in 't Jatstraat, een van de levendige straten in de Groningse universiteitsbuurt, ligt het Anna Varvers Convent. Deze historische hofje, ook wel gasthuis genoemd, is een oase van rust en een prachtig bewaard gebleven stukje geschiedenis. Zodra je de poort passeert, laat je de hectiek van de stad achter je en stap je een wereld binnen van serene stilte, een idyllische binnentuin en eeuwenoude huisjes. Het convent is een van de oudste en meest charmante van Groningen en biedt een unieke inkijk in de sociale zorg en het leven in de 17e eeuw.
#### Beschrijving
Het Anna Varvers Convent is een klassiek hofje, opgebouwd rondom een rechthoekige, gemeenschappelijke binnentuin. De toegang wordt gevormd door een zandstenen poortgebouw uit 1636 dat direct opvalt in het straatbeeld. Binnen de muren ontvouwt zich een schilderachtig tafereel: een perfect onderhouden grasveld, omringd door bloemenperken en oude bomen. Rondom deze tuin staan de kleine conventwoningen, geschakeld in een U-vorm. De huisjes zijn sober maar sfeervol, met karakteristieke rode bakstenen muren en kleine ramen die uitkijken op het groen. De sfeer in het hofje is ingetogen en vredig. Bankjes in de tuin nodigen uit om even te gaan zitten en te genieten van de stilte. Hoewel het hofje nog steeds bewoond is, ademt alles de historie van de plek. Het contrast met de drukke studentenstraat buiten de poort is opmerkelijk en maakt een bezoek extra bijzonder.
#### Geschiedenis
De geschiedenis van het hofje begint bij Anna Ebbekes, de weduwe van de welgestelde koopman Albert Varver. In haar testament, opgemaakt in 1610, bepaalde zij dat een deel van haar vermogen gebruikt moest worden voor de stichting van een convent. Na haar overlijden in 1618 werd haar wens uitgevoerd en werd het gasthuis opgericht. Het doel was om onderdak te bieden aan twaalf "arme, eerbare en vrome vrouwspersonen" van onbesproken gedrag, die ongetrouwd of weduwe waren. Dit was een vorm van particuliere liefdadigheid die in de Gouden Eeuw veel voorkwam. De bewoonsters leefden er gratis, maar moesten zich wel aan strikte regels houden. Ze moesten regelmatig de kerk bezoeken en een vroom leven leiden. Het bestuur van het convent lag in handen van een college van provisoren (voogden), die toezicht hielden op de financiën en het naleven van de regels. Door de eeuwen heen is de functie van het hofje veranderd, maar de stichting die het beheert, bestaat nog steeds. In de jaren '70 van de 20e eeuw vond een grootschalige restauratie plaats, waarbij het historische karakter zorgvuldig werd bewaard en de woningen werden gemoderniseerd.
#### Architectuur
De architectuur van het Anna Varvers Convent is typerend voor de sobere en functionele bouwstijl van gasthuizen in de 17e eeuw. Het meest in het oog springende element is het poortgebouw aan de straatzijde. Deze poort is opgetrokken uit zandsteen en versierd met klassieke elementen. Boven de doorgang staat een duidelijke inscriptie gebeiteld: "ANNA VARVERS CONVENT gesticht door ANNA EBBES weduwe van ALBERT VARVER. Ao 1618". Dit benadrukt de stichtingsgeschiedenis en de naamgevers. De woningen zelf zijn eenvoudig van opzet, gebouwd met rode baksteen en gedekt met traditionele oranje dakpannen. De gevels zijn ritmisch ingedeeld met kleine ramen, die oorspronkelijk zorgden voor voldoende lichtinval zonder al te veel warmteverlies. De harmonieuze opzet rond de centrale tuin creëert een gevoel van gemeenschap en geborgenheid, volledig afgesloten van de buitenwereld. De restauratie in de jaren 1973-1975 heeft ervoor gezorgd dat de authentieke uitstraling behouden is gebleven, terwijl het wooncomfort naar hedendaagse maatstaven is gebracht.
#### Bezoekersinformatie
- Adres: Nieuwe Kijk in 't Jatstraat 2, 9712 SH Groningen.
- Toegankelijkheid: De binnenplaats van het hofje is overdag doorgaans vrij toegankelijk voor publiek. De poort staat meestal open tussen zonsopgang en zonsondergang.
- Kosten: Toegang is gratis.
- Belangrijke regel: Houd er rekening mee dat het hofje nog steeds bewoond is. Bezoekers worden dringend verzocht de privacy van de bewoners te respecteren. Wees stil, loop niet over het gras, kijk niet bij de mensen naar binnen en maak geen foto's van de bewoners.
#### Leuke Weetjes
- De naam "convent" is enigszins misleidend. Het was geen klooster met nonnen, maar een seculiere instelling voor lekenvrouwen, vergelijkbaar met een begijnhof.
- Hoewel Anna Ebbekes de stichteres was, draagt het hofje de naam van haar overleden echtgenoot, Albert Varver. Dit was gebruikelijk in een tijd waarin de naam van de man de familienaam vertegenwoordigde.
- De locatie, pal naast de Rijksuniversiteit Groningen, heeft ervoor gezorgd dat de bewonerssamenstelling in de moderne tijd is veranderd. Tegenwoordig wonen er vaak studenten, een groot contrast met de oorspronkelijke doelgroep van vrome, oudere vrouwen.
- Vlak naast de ingang van het hofje bevindt zich het Universiteitsmuseum, wat een bezoek aan beide locaties een perfecte combinatie maakt voor een culturele middag in Groningen.
