Tellegenstraat, Groningen
Introductie
Het Hofje Tellegenstraat is een woningbouwcomplex in de stad Groningen, gelegen in de Korrewegwijk. Hoewel dit complex een relatief jonge geschiedenis heeft in vergelijking met de middeleeuwse gasthuizen in het Groningse stadscentrum, vormt het een representatief voorbeeld van twintigste-eeuwse sociale woningbouw. Het complex werd in de jaren dertig van de vorige eeuw ontworpen en gebouwd om huisvesting te bieden aan ouderen. Tegenwoordig functioneert het complex nog altijd als een rustige woonlocatie binnen een dichtbebouwde stedelijke omgeving en is het in beheer bij woningcorporatie Lefier.
Beschrijving
Het Hofje Tellegenstraat bestaat uit een geheel van 27 woningen met de oneven huisnummers 7 tot en met 59. Het complex is vanaf de openbare weg niet direct zichtbaar, omdat het achter de straatwand van de Tellegenstraat is gesitueerd. De woningen zijn toegankelijk via een smal pad van circa 50 meter lang, dat zich tussen de huisnummers 5 en 61 bevindt. Aan het einde van dit pad leidt een poort aan de linkerkant naar een centrale binnentuin met een afmeting van 38 bij 11 meter. Alle woningen zijn rondom deze binnentuin gebouwd en hebben hun voordeur aan deze zijde. Dit structurele ontwerp zorgt ervoor dat de woningen fysiek zijn afgewend van de straat, wat bijdraagt aan een geluidsarme en gedeelde buitenruimte voor de bewoners.
Geschiedenis
Het hofje werd in 1933 gebouwd in opdracht van de gemeente Groningen (Dienst Gemeentewerken). In deze periode nam de overheid steeds vaker de zorg voor de huisvesting van ouderen op zich, een taak die historisch gezien voornamelijk door private stichters of kerkelijke instanties werd uitgevoerd middels gasthuizen. In 1978 onderging het complex een eerste grote verbouwing om de woningen aan te passen aan de toenmalige wooneisen. In 2022 volgde een grootschalig renovatie- en verduurzamingsproject uitgevoerd door woningcorporatie Lefier en Bouwgroep Dijkstra Draisma. Hierbij werden de daken vernieuwd en geïsoleerd, vloer- en spouwmuurisolatie aangebracht en de ruiten vervangen door isolerende HR++ beglazing. Tevens werden er zonnepanelen en mechanische ventilatiesystemen geplaatst. Door deze ingrepen kregen de woningen energielabel A. Het complex is wegens de cultuurhistorische en stedenbouwkundige waarde aangewezen als onderdeel van het Rijksbeschermd Stadsgezicht Korrewegwijk.
Architectuur
Het ontwerp van het hofje is van de hand van Siebe Jan Bouma, de toenmalige stadsarchitect van Groningen. Bouma ontwierp het complex in de stijl van de Groningse variant van de Amsterdamse School. Deze architectuurstroming kenmerkt zich door expressief metselwerk, het gebruik van rode en gele kleurschema's voor kozijnen en deuren, en een sterke nadruk op ambachtelijke details. De woningen hebben een compacte, functionele indeling en vormen door het uniforme materiaalgebruik een architectonisch geheel. Het ontwerp bleek destijds zo efficiënt en esthetisch passend dat de gemeente het vier jaar later, in 1937, hergebruikte voor de bouw van het identieke Hofje Ceramstraat, dat eveneens door Bouma werd ontworpen.
Bezoekersinformatie
Het Hofje Tellegenstraat bevindt zich in de Korrewegwijk in Groningen, ten noordoosten van het hoofdstation en de binnenstad. Het hofje is bereikbaar te voet of per fiets. De toegangspoort bevindt zich aan het einde van het toegangspad tussen Tellegenstraat 5 en 61. Omdat de woningen permanent bewoond worden en eigendom zijn van woningcorporatie Lefier, is het hofje geen openbaar museum. Bezoekers wordt gevraagd de rust en de privacy van de bewoners te respecteren, op de paden te blijven en geluidsoverlast te vermijden.
Leuke Weetjes
- De architectonische tweeling: Het Hofje Tellegenstraat heeft een exact identiek zusterhofje in Groningen: het Hofje Ceramstraat. Dit complex werd in 1937 gerealiseerd met dezelfde bouwtekeningen van Siebe Jan Bouma, al telt dat hofje 24 woningen in plaats van 27.
- Naamsverwarring: De naam "Hofje Tellegenstraat" moet niet worden verward met het "Tellegengasthuis". Het Tellegengasthuis is de historische volksnaam voor het Corneliagasthuis, een ander en ouder hofje dat zich elders in de stad bevindt.
- Ontwerper van Madurodam: Architect Siebe Jan Bouma was na zijn loopbaan in Groningen onder andere directeur van het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem en het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen. In 1951 ontwierp hij het stedenbouwkundige en architectonische plan voor het bekende miniatuurpark Madurodam in Den Haag.
- Hofbier als dank: Tijdens de ingrijpende verduurzamingswerkzaamheden in 2022 was de verstandhouding tussen de bewoners en de bouwlieden zo positief dat de bewoners een speciaal "Hofbier" lieten brouwen en dit als bedankje overhandigden aan de bouwplaatsmedewerkers.
