# Latteringe Gasthuis in Groningen
Het Latteringegasthuis is een voormalig liefdadigheidshofje in het historische centrum van de stad Groningen, gelegen aan de Visserstraat 13. Dit gasthuis werd in de zeventiende eeuw gesticht om opvang te bieden aan oudere, katholieke vrouwen. Vandaag de dag is het gebouw aangewezen als rijksmonument en is het in gebruik als particulier woonhuis. Het vormt een vast onderdeel van de historische routes langs de Groningse gasthuizen, die elders in Nederland beter bekendstaan als hofjes.
## Beschrijving
Het Latteringegasthuis is een van de kleinere, historische gasthuizen die de stad Groningen rijk is. In tegenstelling tot veel andere Nederlandse steden waar dergelijke complexen als "hofjes" worden aangeduid, wordt in Groningen van oudsher de term "gasthuis" gebruikt. Het pand aan de Visserstraat 13 betreft een historisch woonhuis met een totale woonoppervlakte van ongeveer 286 vierkante meter, gesitueerd op een perceel van 301 vierkante meter. Het complex bestaat uit het hoofdgebouw aan de straatzijde, een kleine achtergelegen binnenplaats en enkele achterliggende vertrekken die in de loop der tijd zijn verbonden met panden aan de Hoekstraat. Hoewel het gebouw oorspronkelijk was opgedeeld in meerdere kleine kamers om onderdak te bieden aan verschillende bewoonsters, is het in de twintigste eeuw verbouwd tot één ruim woonhuis. De voorgevel aan de Visserstraat is echter in authentieke staat behouden gebleven en vormt een herkenbaar onderdeel van het straatbeeld.
## Geschiedenis
De geschiedenis van het Latteringegasthuis begint in het jaar 1636. Het gasthuis werd gesticht door Willemtjen (ook wel Willemien) Latteringe. Bij de oprichting stelde zij een specifieke kamer ter beschikking die gelegen was aan De Laan (ook bekend als De Laane). Deze kamer was bedoeld voor het gebruik en de opvang van drie ongehuwde of oudere vrouwen. Na het overlijden van de stichteres werd er uit de rente van haar nagelaten fonds een uitkering in natura verstrekt aan de bewoonsters, zoals voedsel en brandstof.
Gedurende ruim twee eeuwen bleef het gasthuis gevestigd aan De Laan. In 1857 verhuisde de instelling naar de huidige locatie aan de Visserstraat 13. Om meer ruimte te bieden aan de bewoonsters werden er in de loop der tijd ook enkele panden aan de Hoekstraat, die direct achter de Visserstraat ligt, aan het gasthuis toegevoegd.
In het midden van de twintigste eeuw verloor het gasthuis zijn oorspronkelijke maatschappelijke functie. In 1969 kwam het gebouw leeg te staan. In de jaren die volgden werd het leegstaande pand bezet door krakers. Deze situatie duurde tot 1978, toen het complex werd verkocht aan particulieren. Na de verkoop onderging het pand een grondige restauratie, waarbij de historische elementen van de buitenzijde werden hersteld en het interieur werd aangepast aan moderne wooneisen.
## Architectuur
Het pand aan de Visserstraat 13 stamt oorspronkelijk uit het jaar 1736, ruim een eeuw voordat het Latteringegasthuis zich hier vestigde. Sinds 1971 staat het gebouw geregistreerd als rijksmonument onder monumentnummer 18727.
Het bouwwerk is architectonisch te omschrijven als een laag pand onder een dwars schilddak. Op het dak bevinden zich hoekschoorstenen die zijn voorzien van decoratieve schoorsteenborden. De voorgevel is symmetrisch ingedeeld met in het midden een sober omlijste ingangspartij. Deze ingang bevat een klassieke houten paneeldeur. Aan weerszijden van deze entree bevindt zich aan elke kant een stel van twee zesruitsvensters. Deze vensterindeling zorgt voor een evenwichtige lichtinval in de voorvertrekken. De combinatie van het lage dak, de hoekschoorstenen en de achttiende-eeuwse raamindeling geeft het pand de kenmerkende uitstraling van de Groningse stadsarchitectuur uit die periode.
## Bezoekersinformatie
Het Latteringegasthuis bevindt zich aan de Visserstraat 13, 9712 CR te Groningen. Het ligt in het noordelijke deel van de binnenstad, nabij het Noorderplantsoen en het Academiegebouw van de Rijksuniversiteit Groningen.
Aangezien het gebouw tegenwoordig een particulier bewoond woonhuis is, zijn het interieur en de achtergelegen binnenplaats niet opengesteld voor het publiek. Bezoekers wordt gevraagd de privacy van de bewoners te respecteren. De buitenzijde van het pand, inclusief de historische voorgevel, de paneeldeur uit 1736 en het schilddak, is echter volledig zichtbaar vanaf de openbare weg. De Visserstraat is een rustige, historische straat die gemakkelijk te voet of per fiets bereikbaar is vanaf de Grote Markt of de omliggende grachten.
## Leuke Weetjes
- In de provincie Groningen worden historische hofjes steevast "gasthuizen" genoemd. Hoewel de term "gasthuis" in veel andere delen van Nederland duidt op een ziekenhuis, had het in Groningen primair de functie van sociale huisvesting voor armen, ouderen of zieken.
- De stichteres Willemtjen Latteringe bepaalde specifiek dat het gasthuis bedoeld was voor katholieke vrouwen. Dit was in de zeventiende eeuw een opvallende keuze, aangezien Groningen na de Reductie van Groningen in 1594 officieel protestants was geworden en de uitoefening van het katholieke geloof in het openbaar aan banden was gelegd.
- De kraakperiode in de jaren zeventig heeft er mede voor gezorgd dat het pand niet in verval is geraakt of is gesloopt. In die tijd werden veel historische panden in de Groningse binnenstad gekraakt, wat er in diverse gevallen toe leidde dat de gemeente of particulieren overgingen tot aankoop en restauratie.
- Het pand is aanzienlijk groter dan de gemiddelde woning in de Visserstraat. Met een woonoppervlakte van 286 vierkante meter en een perceeloppervlakte van 301 vierkante meter is het perceel ruim twee keer zo groot als het straatgemiddelde, wat herinnert aan de oorspronkelijke functie om onderdak te bieden aan meerdere huishoudens.
