Verscholen in de levendige Archipelbuurt in Den Haag, achter een onopvallende gevel in de Sumatrastraat, ligt het hofje De Witte Poort. Deze plek is een oase van rust en een prachtig voorbeeld van negentiende-eeuwse volkswoningbouw, die een uniek inkijkje biedt in de geschiedenis van de stad. Het hofje dankt zijn naam aan de opvallende, witgepleisterde toegangspoort die bezoekers uitnodigt om de serene wereld erachter te ontdekken. Eenmaal binnen ontvouwt zich een schilderachtige, langwerpige binnenplaats omzoomd door kleine, karakteristieke huisjes die een schril contrast vormen met de statige panden in de omliggende straten.
Beschrijving
De Witte Poort is een zogenaamd 'ganghofje', gekenmerkt door een lange, smalle steeg of binnenplaats die toegankelijk is via één poort. Bij binnenkomst door de monumentale witte poort, waarop het jaartal 1880 prijkt, wordt de bezoeker direct getroffen door de serene en geordende sfeer. Aan weerszijden van het geplaveide pad staan 31 identieke, kleine woningen in twee rijen tegenover elkaar. De huisjes zijn slechts één verdieping hoog met een zolder onder een zadeldak, wat zorgt voor een intieme en besloten sfeer. De voortuintjes, hoe klein ook, zijn vaak met veel zorg onderhouden door de bewoners en staan in de lente en zomer vol met bloemen en planten, wat bijdraagt aan de idyllische uitstraling. De eenheid in architectuur, de symmetrie van de opzet en het groen maken het tot een fotogenieke en vredige plek.
Geschiedenis
Hofje De Witte Poort werd in 1880 gesticht door Johannes van der Vlis. In tegenstelling tot veel oudere hofjes in Nederland, die vaak uit liefdadigheid werden gesticht voor de huisvesting van arme, alleenstaande oudere vrouwen, was De Witte Poort een 'exploitatiehofje'. Dit type hofje werd gebouwd als een commerciële investering om betaalbare huisvesting te bieden aan de groeiende arbeidersklasse in Den Haag tijdens de industriële revolutie. De kleine, eenvoudige woningen waren bedoeld voor gezinnen met lagere inkomens die in de stad werkten. De Archipelbuurt, waar het hofje ligt, werd in die periode ontwikkeld en bood een mix van statige herenhuizen voor de gegoede burgerij en compactere woningen voor arbeiders. De Witte Poort is een perfect bewaard gebleven voorbeeld van dit type sociale woningbouw. Vanwege zijn cultuurhistorische en architectonische waarde is het hofje aangewezen als gemeentelijk monument.
Architectuur
De architectuur van De Witte Poort is sober, functioneel en representatief voor de volkswoningbouw aan het einde van de 19e eeuw, met invloeden van de neorenaissance. Het meest in het oog springende element is het poortgebouw. Dit is een witgepleisterd, symmetrisch bouwwerk met een classicistische uitstraling, bekroond door een fronton met daarin de naam "De Witte Poort". De woningen zelf zijn opgetrokken uit rode baksteen en hebben een eenvoudige, repetitieve opzet. Kenmerkend zijn de kleine ramen met roedeverdeling en de zadeldaken met rode dakpannen. De woningen zijn smal en diep, ontworpen om maximale huisvesting op een beperkt oppervlak te realiseren. De uniformiteit en de eenvoud van het ontwerp stralen een zekere rust en orde uit, die de kern vormt van de architectonische charme van het hofje.
Bezoekersinformatie
Adres: Sumatrastraat 249, 2585 CH Den Haag
Toegankelijkheid: Het hofje is privébezit, maar de poort staat overdag vaak open voor publiek. Bezoekers worden dringend verzocht de rust en de privacy van de bewoners te respecteren. Dit is een woonomgeving, geen openbaar park.
Gedragsregels: Loop rustig door het hofje en blijf op het pad. Maak geen foto's van bewoners of door hun ramen. Spreek op gedempte toon en laat geen afval achter. Honden zijn over het algemeen niet toegestaan. De poort kan 's avonds en op zondagen gesloten zijn.
Leuke Weetjes
- De naam van het hofje is rechttoe rechtaan en verwijst simpelweg naar het meest opvallende kenmerk: de witgepleisterde toegangspoort.
- De straatnamen in de Archipelbuurt, zoals Sumatrastraat, Javastraat en Borneostraat, verwijzen naar de voormalige kolonie Nederlands-Indië. Dit geeft een extra historische context aan de locatie van het hofje.
- Hoewel gebouwd als exploitatiehofje voor de verhuur, functioneert De Witte Poort vandaag de dag als een hechte gemeenschap waar bewoners trots zijn op hun unieke woonplek.
- De woningen waren oorspronkelijk zeer bescheiden, vaak bestaande uit slechts één kamer beneden en een slaapzolder. In de loop der jaren zijn veel huisjes gemoderniseerd, maar het historische karakter is zorgvuldig bewaard gebleven.
