Lange Beestenmarkt 21, 2512 EB Den Haag
Hofje Floris van Dam
Adres: Lange Beestenmarkt 21, 2512 EB Den Haag
#### Introductie
Verborgen achter een elegante, 18e-eeuwse poort aan de levendige Lange Beestenmarkt in Den Haag, ligt een oase van rust: het Hofje van Dam. Zodra je door de poort stapt, laat je de drukte van de stad achter je en betreed je een serene, idyllische binnentuin omringd door charmante huisjes. Dit hofje, gesticht in 1774, is een prachtig bewaard gebleven stukje Haagse geschiedenis en biedt een unieke inkijk in het leven en de filantropie van weleer. Het is een perfect voorbeeld van de verborgen schatten die Den Haag te bieden heeft, een plek waar de tijd lijkt te hebben stilgestaan.
#### Beschrijving
Het Hofje van Dam is een klassiek U-vormig hofje, bestaande uit acht kleine woningen die zijn gebouwd rond een gemeenschappelijke binnentuin. De toegang wordt verschaft door een indrukwekkende zandstenen poort in Lodewijk XV-stijl, die een schril contrast vormt met de sobere architectuur van de huisjes erachter. De binnentuin is het hart van het hofje; een prachtig onderhouden grasveld met bloemperken, oude bomen en in het midden een klassieke waterpomp die herinnert aan de tijd dat dit de enige watervoorziening was. De sfeer in het hofje is er een van ingetogenheid en kalmte. De huisjes, met hun rode pannendaken en witte kozijnen, stralen eenvoud en functionaliteit uit. Het geheel ademt een gevoel van gemeenschap en beschutting, precies zoals de stichter het ooit bedoeld had.
#### Geschiedenis
Het hofje werd gesticht dankzij het testament van Jacob Hendrik van Dam, die op 29 april 1774 overleed. Van Dam was een welgestelde en invloedrijke man; hij was 'gezworen klerk ter secretarie van de Staten van Holland en West-Friesland'. In zijn testament bepaalde hij dat een deel van zijn vermogen gebruikt moest worden voor de oprichting van een hofje. Zijn doel was het bieden van gratis huisvesting aan acht "behoeftige bejaarde vrouwen of weduwen" van onbesproken gedrag. De bouw vond kort na zijn overlijden plaats op een perceel aan de toenmalige Beestenmarkt. Sinds de oprichting is het hofje vrijwel onafgebroken bewoond gebleven en heeft het zijn oorspronkelijke functie behouden. Het wordt nog steeds beheerd door de Stichting Hofje van Dam, die ervoor zorgt dat dit unieke monument voor de toekomst bewaard blijft. In 1967 kreeg het hofje de status van Rijksmonument, een officiële erkenning van zijn grote cultuurhistorische waarde.
#### Architectuur
De architectuur van het Hofje van Dam is een boeiend samenspel van stijlen. Het meest opvallende element is de monumentale toegangspoort, uitgevoerd in een rijke Lodewijk XV-stijl met rococo-details. De poort is gemaakt van zandsteen en is versierd met een cartouche waarin de naam van de stichter en het stichtingsjaar zijn gegraveerd. Deze sierlijke entree staat in sterk contrast met de huisjes zelf. De woningen zijn gebouwd in een sobere, functionele stijl die typerend is voor de 18e-eeuwse liefdadigheidsarchitectuur. Ze hebben eenvoudige bakstenen gevels, schuiframen en zadeldaken met rode dakpannen. De U-vormige plattegrond is een klassiek ontwerp voor hofjes, bedoeld om een gevoel van gemeenschap en veiligheid te creëren voor de bewoners. De centrale plaatsing van de waterpomp in de tuin was niet alleen praktisch, maar versterkte ook de sociale functie van de binnenplaats als ontmoetingsplek.
#### Bezoekersinformatie
Het Hofje van Dam is een privéterrein en de woningen zijn particulier bewoond. De bewoners stellen hun binnentuin echter vaak open voor respectvolle bezoekers die van de rust en schoonheid willen genieten.
- Toegankelijkheid: De binnenplaats is doorgaans overdag toegankelijk voor publiek. De poort kan echter gesloten zijn.
- Toegangsprijs: Toegang is gratis.
- Etiquette: Dit is een woonomgeving. Bezoekers worden dringend verzocht de privacy van de bewoners te respecteren. Wees stil, loop niet over het gras en maak foto's op een discrete manier. De woningen zelf zijn niet te bezichtigen.
#### Leuke Weetjes
- Van veemarkt tot woonstraat: De straatnaam, Lange Beestenmarkt, verwijst direct naar de geschiedenis van deze locatie. Vroeger was dit de plek waar de veemarkt van Den Haag werd gehouden.
- Een verborgen wereld: Een van de grootste charmes van het hofje is het "geheim" dat het bewaart. Vanaf de drukke straat is nauwelijks te vermoeden welke oase van rust er achter de poort schuilgaat.
- De stichter: Jacob Hendrik van Dam was niet zomaar een rijke burger; zijn functie als klerk bij de Staten van Holland plaatste hem in het hart van het bestuur van het toenmalige gewest.
- Nog steeds in gebruik: In tegenstelling tot veel andere historische gebouwen die een museum zijn geworden, vervult het Hofje van Dam nog steeds zijn oorspronkelijke woonfunctie, wat het een levend monument maakt.
- De waterpomp: Hoewel nu niet meer in gebruik, was de gietijzeren waterpomp in het midden van de tuin eeuwenlang de levensader van het hofje, waar bewoners hun water haalden en een praatje maakten.
