Introductie
Verscholen achter een sobere, elegante gevel aan de drukke Parkstraat in Den Haag, ligt een van de meest serene en sfeervolle plekjes van de stad: Hofje Rusthofje. Zodra u door de poort stapt, laat u de hectiek van de stad achter u en betreedt u een oase van rust en orde. Dit 19e-eeuwse hofje is een prachtig voorbeeld van particuliere liefdadigheid en biedt een unieke inkijk in de sociale geschiedenis van Den Haag. Het is een levend monument, waar de tijd lijkt te hebben stilgestaan en waar de bewoners nog altijd in alle rust kunnen genieten van hun beschutte woningen rondom een perfect onderhouden binnentuin.
Beschrijving
Het Rusthofje is opgebouwd in een klassieke U-vorm rondom een gemeenschappelijke binnentuin. De toegang wordt verschaft door een bescheiden poortgebouw dat naadloos in de gevelwand van de Parkstraat is opgenomen. Eenmaal binnen ontvouwt zich een symmetrisch en harmonieus tafereel. In totaal telt het hofje 18 kleine woningen, verdeeld over drie vleugels. De huisjes zijn identiek en stralen een serene eenvoud uit met hun witgepleisterde muren, donkergroene deuren en ramen, en de oranje pannendaken.
De centrale tuin is het hart van het hofje. Meestal bestaat deze uit een strak gemaaid gazon, omzoomd door buxushagen, bloemperken en enkele zorgvuldig geplaatste bomen en struiken. Looppaden verbinden de woningen met elkaar en met de uitgang. Vaak staan er enkele bankjes, die uitnodigen tot een moment van contemplatie. De algehele sfeer is er een van stilte, orde en gemeenschapszin, een scherp maar aangenaam contrast met het stadse leven dat zich slechts enkele meters verderop afspeelt.
Geschiedenis
Het Hofje Rusthofje werd gesticht in 1841 en is een initiatief van een welgestelde dame, Elisabeth Vrouwe van Duvenvoorde. Zoals veel hofjes in Nederland, werd het opgericht vanuit een filantropisch motief. De stichting had als doel om huisvesting te bieden aan een specifieke groep mensen die het moeilijk hadden. In het geval van het Rusthofje waren dit "arme, oude dienstboden van de Protestantse gezindte". Hiermee bood de stichteres een veilige en betaalbare woonplek aan alleenstaande, oudere vrouwen die hun leven lang hard hadden gewerkt maar geen eigen pensioen of familie hadden om op terug te vallen.
De exploitatie en het beheer van het hofje zijn sinds de oprichting in handen van de "Stichting Rusthofje". De oorspronkelijke doelstelling wordt nog steeds grotendeels geëerd, al zijn de toelatingseisen met de tijd gemoderniseerd. Het hofje fungeert nog steeds als woonplek voor alleenstaande vrouwen. Vanwege zijn grote cultuurhistorische waarde is het complex in 1967 aangewezen als Rijksmonument.
Architectuur
Het ontwerp van het Rusthofje is van de hand van Willem Nicolaas Rose (1801-1877), die destijds de stadsarchitect van Den Haag was. Zijn stijl is te omschrijven als een sobere vorm van neoclassicisme, wat duidelijk terug te zien is in de heldere, symmetrische opzet en de bescheiden klassieke detaillering.
Het meest in het oog springende architectonische element is het poortgebouw. Dit gebouw is voorzien van een fronton (een driehoekig sierelement boven de ingang), waarin in duidelijke letters de naam "RUSTHOFJE" en het stichtingsjaar "ANNO 1841" zijn gebeiteld. De woningen zelf zijn functioneel en zonder overbodige versiering ontworpen. De witgepleisterde (gepleisterde en witgeschilderde) gevels geven het geheel een licht en uniform karakter. De herhaling van dezelfde raam- en deurpartijen versterkt het gevoel van orde en rust. De U-vormige plattegrond is een typisch kenmerk voor hofjes, omdat het een gevoel van beslotenheid en veiligheid creëert voor de bewoners.
Bezoekersinformatie
- Adres: Parkstraat 41-57, 2514 JD Den Haag.
- Toegankelijkheid: Het Hofje Rusthofje is privé-eigendom en de woningen zijn particulier bewoond. Om de privacy en de rust van de bewoners te garanderen, is het hofje in principe niet vrij toegankelijk voor het publiek. De poort is doorgaans gesloten.
- Uitzonderingen: De enige mogelijkheid om het hofje te bezoeken is tijdens de jaarlijkse Open Monumentendag, die meestal in het tweede weekend van september plaatsvindt. Controleer vooraf het programma van Open Monumentendag Den Haag om te zien of het hofje dat jaar deelneemt.
- Respect: Mocht u de kans krijgen het hofje te betreden, wordt u dringend verzocht de rust te respecteren. Spreek zacht, loop alleen op de paden en maak geen foto's van de bewoners of de interieurs van de woningen.
Leuke Weetjes
- Een naam die alles zegt: De naam "Rusthofje" is zeer letterlijk. Het was bedoeld als een plek waar de bewoonsters hun 'rust' konden vinden na een leven van hard werken.
- Verborgen in het zicht: Hoewel de Parkstraat een van de drukkere straten in het centrum van Den Haag is, die het Lange Voorhout met het Noordeinde verbindt, lopen duizenden mensen dagelijks langs de onopvallende poort zonder te weten welke oase van stilte erachter schuilgaat.
- De stadsarchitect: De architect, W.N. Rose, was een invloedrijk man in het 19e-eeuwse Den Haag. Hij was ook verantwoordelijk voor het ontwerp van onder andere het voormalige stadhuis aan de Javastraat en de Koninklijke Stallen.
- Een levende traditie: In tegenstelling tot veel andere historische gebouwen is het Rusthofje geen museum. Het vervult nog steeds zijn oorspronkelijke woonfunctie, wat het tot een uniek stuk levend erfgoed maakt.
