Hofje Het Lissabon (Denneweg)
Verborgen achter een onopvallende deur aan de levendige Denneweg, een van de meest sfeervolle winkelstraten van Den Haag, ligt een oase van rust met een buitengewoon verhaal: het hofje Het Lissabon. Dit hofje is niet zomaar een verzameling historische woningen, maar een levend monument van dankbaarheid, gesticht na een van de grootste natuurrampen uit de Europese geschiedenis. Een bezoek, al is het maar een blik door de poort, biedt een unieke reis terug in de tijd en onthult een verhaal van overleving, vroomheid en liefdadigheid.
#### Beschrijving
Zodra men door de poort aan de Denneweg 89-115 stapt (of erdoorheen kijkt), wordt de drukte van de stad direct vervangen door een serene stilte. Het hofje is opgebouwd rondom een rechthoekige, prachtig onderhouden binnentuin. De tuin, met zijn gazon, bloemperken en oude bomen, vormt het groene hart van de gemeenschap. In het midden van de tuin staat nog steeds de originele, gietijzeren waterpomp, die vroeger de centrale watervoorziening was voor alle bewoners.
Rondom de tuin staan dertien kleine, identieke huisjes gerangschikt. Deze woningen, elk met een eigen voordeur die uitkomt op de tuin, stralen een sfeer van eenvoud en saamhorigheid uit. De symmetrie en de rustige uitstraling van de architectuur creëren een gevoel van orde en vrede. Het hofje is een afgesloten wereld, een privédomein dat de bewoners beschermt tegen de hectiek van het moderne stadsleven, net zoals het eeuwen geleden deed.
#### Geschiedenis
De geschiedenis van het Lissabonhofje is onlosmakelijk verbonden met de catastrofale aardbeving die op 1 november 1755 de Portugese hoofdstad Lissabon verwoestte. De Haagse koopman Cornelis de Vrij en zijn echtgenote Clara de la Faille waren op die dag in Lissabon en overleefden de ramp op wonderbaarlijke wijze. De aardbeving, gevolgd door een tsunami en verwoestende branden, kostte tienduizenden mensen het leven en schokte heel Europa.
Diep onder de indruk en vervuld van dankbaarheid voor hun redding, legden Cornelis en Clara de gelofte af om hun vermogen aan een goed doel te besteden. Terug in Den Haag gaven zij uitvoering aan deze belofte door de "Stichting van het Lissabon's Hofje" op te richten. In 1758 lieten zij het hofje bouwen op een stuk grond aan de toenmalige rand van de stad. De bestemming was helder: het bieden van gratis huisvesting aan dertien ‘arme oude vrouwen of weduwen van de Gereformeerde religie’. Hiermee gaven ze niet alleen uiting aan hun dankbaarheid, maar voorzagen ze ook in een belangrijke sociale behoefte van die tijd.
#### Architectuur
De architectuur van het Lissabonhofje is sober en functioneel, kenmerkend voor de liefdadigheidsinstellingen uit de 18e eeuw. De focus lag niet op uiterlijk vertoon, maar op het creëren van een veilige en degelijke leefomgeving. Het complex is een typisch Nederlands hofje met woningen die zich naar binnen keren, rond een gemeenschappelijke buitenruimte.
De toegangspoort is eenvoudig en ingebed in de gevelwand van de Denneweg. Boven de poort bevindt zich een gevelsteen met een inscriptie die herinnert aan de stichters en het stichtingsjaar, een gebruikelijk kenmerk van hofjes. De dertien huisjes zijn opgetrokken uit rode baksteen en hebben twee woonlagen onder een doorlopend zadeldak met dakpannen. De ramen met kleine roedeverdeling zijn typerend voor de bouwperiode en versterken het historische karakter. De uniformiteit van de huisjes benadrukt het gelijkheidsideaal binnen de gemeenschap van bewoners. Een van de woningen was oorspronkelijk de ‘Regentenkamer’, waar het bestuur van de stichting bijeenkwam om de zaken van het hofje te regelen.
#### Bezoekersinformatie
- Adres: Denneweg 89, 2514 CE Den Haag.
- Toegankelijkheid: Het hofje is privébezit en wordt nog steeds bewoond. Om de rust en privacy van de bewoners te garanderen, is de binnenplaats niet vrij toegankelijk voor het publiek.
- Bezichtiging: Bezoekers kunnen vaak wel door de tralies van de poort een blik werpen op de idyllische binnentuin. Dit geeft al een uitstekende indruk van de sfeer en de schoonheid van deze verborgen plek.
- Respect: Toon te allen tijde respect voor de bewoners. Wees stil en maak geen foto's waarop bewoners herkenbaar zijn.
#### Leuke Weetjes
- Een Monument van Dankbaarheid: De naam ‘Het Lissabon’ is een directe en permanente herinnering aan de wonderbaarlijke overleving van de stichters tijdens de aardbeving van 1755. Het hofje is daarmee letterlijk gebouwd op een fundament van dankbaarheid.
- Ononderbroken Bewoning: Sinds de oprichting in 1758 is het hofje onafgebroken bewoond gebleven en heeft het zijn sociale functie behouden, hoewel de criteria voor bewoning in de loop der tijd zijn gemoderniseerd.
- Contrast met de Omgeving: Het hofje vormt een scherp contrast met de chique en modieuze Denneweg, bekend om zijn antiekwinkels, designzaken en toprestaurants. Slechts een deur scheidt de 18e-eeuwse stilte van de 21e-eeuwse dynamiek.
- De Pomp als Sociaal Hart: De waterpomp was niet alleen functioneel, maar diende ook als de natuurlijke ontmoetingsplek waar bewoners dagelijks samenkwamen om water te halen en de laatste nieuwtjes uit te wisselen.
