Remonstrants Hofje
Adres: Ursulastraat 16, 2011 MS Haarlem
Beschrijving
Het Remonstrants Hofje, officieel bekend als het 'Remonstrantsch Gereformeerd Hofje van Justus en Izabella van Leeuwaerden', is een van de vele historische hofjes in de stad Haarlem. Gelegen in de sfeervolle Ursulastraat, biedt dit hofje huisvesting aan zes vrouwen. Hoewel het een van de kleinere hofjes van de stad is, is het van grote historische en architectonische waarde. Het hofje is een oase van rust, verborgen achter een monumentale gevel die de rijke geschiedenis van de locatie verraadt. In tegenstelling tot veel andere Haarlemse hofjes, is dit een privaat hofje en niet toegankelijk voor het publiek. Desondanks is de buitenkant en de poort een bezichtiging waard en vertelt het een uniek verhaal over de religieuze en sociale geschiedenis van Haarlem. Het hofje wordt beheerd door regenten en blijft zijn oorspronkelijke functie als woonplek voor alleenstaande vrouwen vervullen, specifiek voor hen uit de Remonstrantse gemeente.
Geschiedenis
De geschiedenis van het Remonstrants Hofje gaat terug tot 1773, toen het werd gesticht door het echtpaar Justus en Isabella van Leeuwarden. Zij lieten het hofje bouwen op een historisch zeer beladen terrein: de locatie van het voormalige Ursulaklooster. Dit klooster, bewoond door de Orde der Franciscanen, was een belangrijk religieus instituut in het middeleeuwse Haarlem. Zoals de meeste katholieke kloosters in de stad, werd het Ursulaklooster na de Reformatie in de 16e eeuw opgeheven en raakten de gebouwen in verval.
In de 18e eeuw kocht Nicolaas Tijsterman, een Remonstrantse timmerman, het terrein. Hij maakte zelf het ontwerp voor het hofje, dat specifiek bedoeld was om onderdak te bieden aan behoeftige, oudere vrouwen van de Remonstrantse gemeente. In 1774, een jaar na de stichting, namen de eerste bewoonsters hun intrek. De stichting van het hofje was een daad van liefdadigheid, een praktijk die wijdverbreid was onder de welgestelde burgerij in de Gouden Eeuw en de eeuwen daarna, om zowel de gemeenschap te dienen als de eigen zielerust te verzekeren. Het hofje is door de eeuwen heen bewoond gebleven en is vandaag de dag een Rijksmonument, wat de nationale erkenning van zijn cultuurhistorische waarde onderstreept.
Architectuur
De architectuur van het Remonstrants Hofje is bijzonder, voornamelijk omdat het op ingenieuze wijze de overblijfselen van het oude Ursulaklooster integreert. De meest opvallende feature is de ingang. Bezoekers betreden het terrein niet via een standaard poort, maar via een doorgang in een authentieke, overgebleven muur van het middeleeuwse klooster. Het voorhuis van het hofje, dat direct aan de straatkant ligt, is misschien wel het meest bijzondere onderdeel: dit is de voormalige kloosterkapel.
Binnen in dit voorhuis zijn nog duidelijke sporen van de kapel zichtbaar. Op de begane grond bevinden zich laatmiddeleeuwse kruisribgewelven, die de ruimte een sacraal en historisch karakter geven. Ook de hoge kapconstructie met de ribben van een voormalig houten tongewelf getuigt van de oorspronkelijke functie van het gebouw. Vanuit dit indrukwekkende voorhuis leidt een overwelfde doorgang uit de 16e eeuw naar de serene binnenplaats. Rondom deze binnenplaats zijn de zes woningen gegroepeerd. De huisjes zelf zijn opgetrokken in een sobere, functionele stijl, verdeeld over twee woonlagen, en stralen de typische charme van een Hollands hofje uit. Eén van de woningen aan de binnenplaats heeft een karakteristieke driezijdige erkeruitbouw. Het ontwerp van timmerman Nicolaas Tijsterman combineert zo op een unieke manier middeleeuwse restanten met 18e-eeuwse hofjesarchitectuur.
Bezoekersinformatie
Het Remonstrants Hofje is een private woongelegenheid en is niet opengesteld voor publiek. De bewoners hechten veel waarde aan hun privacy en rust. Toeristen en geïnteresseerden wordt dan ook dringend verzocht dit te respecteren. Het is wel mogelijk om de buitenkant van het hofje vanaf de Ursulastraat te bezichtigen. De indrukwekkende gevel van het voorhuis (de voormalige kapel) en de oude kloostermuur waarin de ingang zich bevindt, zijn vanaf de straat goed te zien en geven een goede indruk van de historische gelaagdheid van de locatie.
Leuke Weetjes
- Een kapel als entree: De ingang en het voorhuis van het hofje zijn geen replica's, maar daadwerkelijk de overblijfselen van de middeleeuwse kapel van het Ursulaklooster.
- Naam en Faam: De straatnaam, Ursulastraat, is een directe verwijzing naar het klooster dat hier eeuwenlang stond.
- Ontwerp van een vakman: In tegenstelling tot veel andere hofjes die door beroemde architecten werden ontworpen, is het ontwerp van dit hofje gemaakt door de timmerman die het land bezat, Nicolaas Tijsterman.
- Exclusief voor Remonstranten: Het hofje was specifiek bedoeld voor vrouwen van de Remonstrantse geloofsgemeenschap, een protestantse stroming die in de 17e eeuw ontstond.
- Klein maar fijn: Met slechts zes woningen is het een van de kleinere hofjes van Haarlem, wat bijdraagt aan de intieme en besloten sfeer.
