Wijnbergshofje
Het Wijnbergshofje, gelegen aan de sfeervolle Barrevoetestraat in het hart van Haarlem, is een prachtig voorbeeld van een 17e-eeuws hofje. Zodra je door de onopvallende poort stapt, verlaat je de drukte van de stad en betreed je een oase van rust en historie. De serene binnentuin, omringd door de karakteristieke huisjes, nodigt uit tot een moment van bezinning en bewondering voor een stukje perfect bewaard gebleven verleden.
Beschrijving
De toegang tot het hofje wordt gevormd door een elegante, natuurstenen poort met daarboven een steen die de naam en het stichtingsjaar vermeldt: "INGANG VAN'T HOFJE VAN WIJNBERGEN GESTICHT IN'T IAAR 1662". Boven deze inscriptie prijkt het familiewapen van de stichter. Eenmaal binnen ontvouwt zich een klassieke, U-vormige binnenplaats. De tuin is het middelpunt, zorgvuldig onderhouden met gazons, bloemperken en een aantal oude bomen die in de zomer voor aangename schaduw zorgen. Centraal in de tuin staat een monumentale, hardstenen waterpomp, die vroeger de belangrijkste waterbron voor de bewoners was. Rondom de tuin staan de kleine woningen, elk met een eigen voordeur en ramen die uitkijken op het gemeenschappelijke groen. De sfeer is er een van ingetogenheid en gemeenschap, een wereld op zich, afgeschermd van de buitenwereld.
Geschiedenis
Het Wijnbergshofje werd in 1662 gesticht door Anthonie van Wijnbergen, een welgestelde koopman. Het was zijn wens om huisvesting te bieden aan armlastige, alleenstaande vrouwen of weduwen van Nederduits-Gereformeerde (protestantse) huize. De stichting voorzag in levensonderhoud en een dak boven het hoofd voor vrouwen die anders aan hun lot zouden worden overgelaten.
Een uniek aspect in de geschiedenis van dit hofje is de fusie in 1769 met een ander Haarlems hofje: het Huijbert van der Meulenshofje, ook wel bekend als het Leerlooiershofje. Dit hofje, oorspronkelijk elders in de stad gevestigd, verkeerde in financiële problemen. De regenten besloten de twee stichtingen samen te voegen. De bewoonsters van het Leerlooiershofje verhuisden naar het Wijnbergshofje, dat hierdoor in feite twee stichtingen onder één dak herbergde. Deze samenvoeging is een zeldzaamheid in de geschiedenis van de Haarlemse hofjes. Door de eeuwen heen is het hofje meerdere malen gerenoveerd om aan de moderne wooneisen te voldoen, maar de oorspronkelijke structuur en het historische karakter zijn altijd zorgvuldig bewaard gebleven.
Architectuur
De architectuur van het Wijnbergshofje is typerend voor de sobere en functionele stijl van de 17e eeuw. De poort is het meest decoratieve element, bedoeld om de status van de stichter te tonen. De woningen zelf zijn opgetrokken uit rode baksteen met eenvoudige, ritmische gevels. De oorspronkelijke kruiskozijnen zijn in de loop der tijd vaak vervangen door schuiframen, maar de harmonieuze uitstraling is intact gebleven. De daken zijn bedekt met traditionele rode dakpannen. De U-vormige opzet is een klassiek ontwerp voor hofjes, bedoeld om een gevoel van gemeenschap en veiligheid te creëren, terwijl de tuin als een gedeelde 'buitenkamer' functioneert. De regentenkamer, waar het bestuur van het hofje bijeenkwam, was een essentieel onderdeel van het complex, hoewel deze vandaag de dag niet meer als zodanig in gebruik is. De architectuur is niet groots of imposant, maar juist de menselijke schaal en de eenvoud maken het zo charmant en tijdloos.
Bezoekersinformatie
- Adres: Barrevoetestraat 4, 2011 WR Haarlem
- Toegang: De toegang tot het hofje is gratis.
- Openingstijden: Doorgaans geopend van maandag tot en met zaterdag, van 10:00 tot 17:00 uur. Op zon- en feestdagen is het hofje gesloten voor publiek.
- Belangrijk: Hofjes zijn particuliere woningen. Bezoekers worden dringend verzocht de privacy van de bewoners te respecteren. Wees stil, loop niet over het gras, kijk niet bij de mensen naar binnen en maak geen foto's van de bewoners.
Leuke Weetjes
- De naam van de straat: De Barrevoetestraat dankt haar naam aan een klooster van de Barrevoeters (Franciscaner monniken) dat hier in de middeleeuwen stond, nog voor de bouw van het hofje.
- Twee hofjes in één: Het Wijnbergshofje is uniek omdat het feitelijk de voortzetting is van twee verschillende stichtingen. Dit is een direct gevolg van de financiële fusie in de 18e eeuw.
- De waterpomp: De centrale waterpomp was niet alleen functioneel, maar ook een sociale ontmoetingsplek. Hier kwamen de bewoonsters samen om water te halen en de laatste nieuwtjes uit te wisselen.
- Strenge regels: In de beginjaren moesten de bewoonsters zich aan strikte leefregels houden. Er was een avondklok, kerkbezoek was vaak verplicht en het ontvangen van mannelijk bezoek was aan strenge voorwaarden verbonden.
