Doelengracht 2, 2311 VM Leiden
Verborgen achter een imposante zandstenen poort aan de Doelengracht in Leiden, ligt een van de meest schilderachtige en best bewaarde hofjes van de stad: het Eva van Hoogeveenhofje. Dit 17e-eeuwse juweel is een oase van rust en een prachtig voorbeeld van de liefdadigheid en architectuur uit de Gouden Eeuw. Een bezoek aan dit hofje is als een stap terug in de tijd, weg van de drukte van de moderne stad naar een wereld van serene stilte en historische schoonheid.
Beschrijving
Bij het betreden van het hofje door de monumentale poort, ontvouwt zich een idyllische, U-vormige binnentuin. De tuin is onberispelijk onderhouden, met strakke grasvelden, bloemperken en in het midden een klassieke, smeedijzeren waterpomp die nog stamt uit de stichtingstijd. Rondom deze binnentuin staan de zestien woningen die samen het hofje vormen. De huisjes zijn sober maar charmant, opgetrokken uit rode baksteen met witte kozijnen en karakteristieke rode luiken. De sfeer is er een van absolute kalmte en beslotenheid. De enige geluiden zijn vaak het zachte ruisen van de bladeren en het zingen van vogels. Het contrast met de levendige stadsgeluiden net buiten de poort is opmerkelijk en maakt het een perfecte plek voor bezinning.
Geschiedenis
Het hofje werd in 1650 gesticht door de welgestelde en kinderloze weduwe Eva van Hoogeveen. Haar vermogen was afkomstig van haar twee echtgenoten: de koopman Pieter van de Walle en later de goudleermaker Willem van der Wesel. In haar testament bepaalde zij dat een deel van haar nalatenschap gebruikt moest worden voor de oprichting van een hofje. De oorspronkelijke bestemming was het huisvesten van twaalf arme, bejaarde en alleenstaande vrouwen van de Remonstrantse gezindte. Dit was een daad van liefdadigheid die in de 17e eeuw vaker voorkwam onder de rijke burgerij. In 1735 werd het hofje uitgebreid met vier extra woningen, waardoor het totaal op zestien kwam. Het beheer van het hofje is al eeuwenlang in handen van een college van regenten, die ervoor zorgen dat de oorspronkelijke doelstelling van de stichteres wordt geëerbiedigd. Tot op de dag van vandaag wordt het hofje nog steeds bewoond.
Architectuur
De architectuur van het Eva van Hoogeveenhofje is een prachtig voorbeeld van Hollands classicisme. Het meest in het oog springende element is het poortgebouw aan de Doelengracht. Deze poort is rijkelijk versierd met zandstenen ornamenten, waaronder frontons en festoenen. Boven de ingang prijken de drie wapenschilden: in het midden dat van Eva van Hoogeveen zelf, geflankeerd door de wapens van haar twee echtgenoten.
Boven de wapenschilden bevindt zich een poëtische inscriptie die de bezoeker herinnert aan het doel van het hofje:
*"Hier vindt de kuische maagd, of eerbare weduwvrouw, die door geen overdaad maar door de tijd is arm, een toevlucht voor den kou, een schuts voor wind en rouw."*
De woningen zelf zijn, in tegenstelling tot de weelderige poort, bewust sober en functioneel gehouden, wat typerend is voor hofjesarchitectuur. Ze bestaan meestal uit één kamer beneden en een kleine zolder. Boven het poortgebouw bevindt zich de regentenkamer, waar de bestuurders van het hofje van oudsher vergaderden. Deze kamer is vaak rijker ingericht en bevat portretten van de stichteres en vroegere regenten.
Bezoekersinformatie
- Adres: Doelengracht 2, 2311 VM Leiden
- Toegang: De toegang tot het hofje is gratis.
- Openingstijden: Het hofje is doorgaans overdag geopend voor publiek, meestal van zonsopgang tot zonsondergang. De exacte tijden kunnen variëren.
- Regels: Dit is een privéterrein en de woningen zijn bewoond. Bezoekers worden dringend verzocht de privacy en de rust van de bewoners te respecteren. Wees stil, loop niet over het gras en maak geen foto's van de bewoners of hun woningen. Honden zijn niet toegestaan.
Leuke Weetjes
- Drievoudig eerbetoon: De drie wapenschilden boven de poort zijn een uniek eerbetoon. Het was ongebruikelijk dat een stichteres niet alleen haar eigen wapen, maar ook dat van haar beide overleden echtgenoten liet afbeelden, als erkenning voor hun bijdrage aan haar vermogen.
- De originele pomp: De waterpomp in het midden van de binnentuin is nog steeds de originele pomp uit de 17e eeuw. Vroeger was dit de centrale plek waar bewoners hun water haalden.
- Een van de ‘Gouden Driehoek’: Het Eva van Hoogeveenhofje wordt vaak genoemd als een van de drie mooiste hofjes van Leiden, samen met het Hofje van Brouchoven en het Jean Pesynhof.
- Verborgen locatie: Hoewel het aan een bekende gracht ligt, lopen veel mensen de indrukwekkende, maar gesloten ogende poort voorbij, zonder te weten welke oase van rust erachter schuilgaat.
