Kloksteeg 21, 2311 SK Leiden
Beschrijving
Het Jan Pesijnhof, gelegen aan de Kloksteeg 21 in het historische hart van Leiden, is een van de meest sfeervolle en karakteristieke hofjes van de stad. Dit idyllische hofje, verscholen achter een monumentale toegangspoort nabij het Pieterskerkhof, biedt een oase van rust te midden van de levendige binnenstad. Bij het betreden van de poort ontvouwt zich een schilderachtige binnenplaats, omringd door twaalf kleine, aaneengeschakelde huisjes die samen een harmonieus geheel vormen. De huisjes, ook wel proveniershuisjes genoemd, zijn eenvoudig maar charmant van opzet en geven een authentiek beeld van hoe men in de 17e eeuw leefde. De zorgvuldig onderhouden gemeenschappelijke tuin, met zijn groen en bloemen, versterkt het serene karakter van het hofje. Centraal in de tuin staat een historische waterpomp en een opvallende zonnewijzer, die bijdragen aan de historische ambiance. Het hofje is een geliefde plek voor rustzoekers en liefhebbers van geschiedenis, en biedt een unieke inkijk in het Leidse verleden. De sfeer ademt gemeenschap en beslotenheid, een erfenis van de oorspronkelijke functie als woonplek voor bejaarde leden van de Waalse Hervormde Kerk.
Geschiedenis
De geschiedenis van het Jan Pesijnhof gaat terug tot 1683, hoewel de eerste plannen al in 1655 werden gemaakt. Het hofje werd gesticht door Marie de Lannoy, de weduwe van Jean Pesijn (wiens naam in de loop der tijd vernederlandst is tot Jan Pesijn). Zowel Jean Pesijn als Marie de Lannoy waren afkomstig uit de omgeving van Lille in Noord-Frankrijk en waren als protestantse vluchtelingen naar Leiden gekomen. Na het tragische verlies van hun dochter aan de pest, besloten zij hun vermogen te bestemmen voor de oprichting van een hofje. In haar testament bepaalde Marie de Lannoy dat het hofje bedoeld was om huisvesting te bieden aan "oude getrouwde lieden van de Waalse natie" die lid waren van de Waalse Hervormde Kerk.
De locatie aan de Kloksteeg had al een rijke geschiedenis voordat het hofje werd gebouwd. Tussen 1611 en 1625 stond hier een verzameling huisjes die bekendstond als de 'Engelse Poort'. Dit was de woonplaats van John Robinson, de predikant van een groep Engelse geloofsvluchtelingen die later bekend zouden worden als de Pilgrim Fathers. Een deel van deze groep vertrok in 1620 vanuit Leiden naar Amerika met het schip de Mayflower. Marie de Lannoy kocht deze huisjes op om haar hofje te realiseren. De stichting van het hofje was een daad van naastenliefde, bedoeld om de minderbedeelde leden van haar eigen gemeenschap een veilige en verzorgde oude dag te bieden. Het beheer van het hofje is nog steeds in handen van de Stichting Jean Pesijnhof, die ervoor zorgt dat dit stukje Leidse geschiedenis bewaard blijft.
Architectuur
De architectuur van het Jan Pesijnhof is kenmerkend voor de sobere en functionele stijl van 17e-eeuwse hofjes in Nederland. Het complex wordt betreden via een indrukwekkend poortgebouw aan de Kloksteeg. Boven de poort bevindt zich een gedenksteen die herinnert aan de stichters en hun vrome intenties. De twaalf huisjes zijn gegroepeerd rondom een rechthoekige binnenplaats. Elk huisje is klein en efficiënt ingedeeld, doorgaans bestaande uit een kleine woonkamer met keuken op de begane grond en een slaapvertrek op de bovenverdieping. De gevels zijn opgetrokken uit rode baksteen en hebben een ritmische indeling met eenvoudige ramen en deuren, wat zorgt voor een rustige en uniforme uitstraling.
Een van de meest opvallende architectonische elementen op de binnenplaats is de zonnewijzer. Dit kunstwerk werd in 1924 geplaatst en is een ontwerp van W.C. Brouwer, een bekende kunstenaar die ook de Gijselaarsbank in Leiden ontwierp. De zonnewijzer is niet alleen een decoratief element, maar ook een symbool van de vergankelijkheid van de tijd, een passend thema voor een plek die bedoeld is voor de laatste levensfase. De regentenkamer, het bestuursvertrek van het hofje, heeft door de eeuwen heen verschillende functies gehad en vormt een belangrijk onderdeel van het complex. Het gehele hofje is aangewezen als rijksmonument (monumentnummer 24984), wat de hoge cultuurhistorische waarde ervan benadrukt.
Bezoekersinformatie
- Adres: Kloksteeg 21, 2311 SK Leiden.
- Toegankelijkheid: Het Jan Pesijnhof is een privaat hofje en wordt nog steeds bewoond. Bezoekers zijn overdag welkom om de binnenplaats te bezichtigen, maar het is essentieel dat de rust en privacy van de bewoners wordt gerespecteerd. Wees stil en loop niet over het gras. De huisjes zelf zijn niet toegankelijk voor publiek.
- Openingstijden: Er zijn geen officiële openingstijden, maar hofjes zijn over het algemeen toegankelijk tussen zonsopgang en zonsondergang. De poort kan 's avonds en 's nachts gesloten zijn.
- Kosten: Toegang tot de binnenplaats is gratis.
- Bereikbaarheid: Gelegen in het centrum van Leiden, is het hofje gemakkelijk te voet bereikbaar vanaf het centraal station (ongeveer 15 minuten lopen) en diverse parkeergarages in de binnenstad.
Leuke Weetjes
- De Pilgrim Connectie: Voordat het hofje werd gesticht, was deze locatie de thuisbasis van de Pilgrim Fathers, een van de meest invloedrijke groepen in de Amerikaanse geschiedenis. Dit maakt de grond waarop het hofje staat historisch zeer significant.
- Franse Oorsprong: De stichters, Jean Pesijn en Marie de Lannoy, waren Franstalige vluchtelingen. De officiële naam is dan ook "Jean Pesijnhof". De gedenksteen boven de poort bevat een Franstalige inscriptie.
- Een Levenswerk: Marie de Lannoy investeerde het gehele familiekapitaal, geschat op meer dan 27.000 gulden (een enorm bedrag in die tijd), in de aankoop van de grond, de bouw van de huisjes en het creëren van een fonds voor het onderhoud.
- De Zonnewijzer van Brouwer: De zonnewijzer is een relatief late toevoeging uit 1924 en is een tot dan toe onbekend werk van de bekende ontwerper W.C. Brouwer, wat het een bijzonder kunsthistorisch detail maakt binnen het hofje.
