Witte Rozenstraat 22, 2311 XW Leiden
Beschrijving
Het Justus Carelhuis, gelegen aan de Witte Rozenstraat 51a, is een uniek en sereen hofje in de Vreewijk van Leiden. Hoewel het de titel van 'jongste hofje' van de stad draagt, straalt het een tijdloze rust uit die kenmerkend is voor de Leidse hofjes. Het complex is ontworpen met een focus op functionaliteit en eenvoud, wat resulteert in een sobere maar elegante uitstraling. Het hofje bestaat uit een U-vormig blok met in totaal twaalf woningen die zich rond een zorgvuldig onderhouden, gemeenschappelijke binnentuin groeperen. Deze tuin vormt het groene hart van het hofje en biedt de bewoners een plek van rust en ontmoeting. Een bijzonder kenmerk van het Justus Carelhuis is de ligging: de achtertuinen van de woningen grenzen direct aan de schilderachtige Trekvliet, een kanaal dat de bewoners een prachtig uitzicht op het water biedt. De toegang tot het hofje wordt gemarkeerd door een bescheiden poort die leidt naar de omsloten binnenplaats, waardoor een gevoel van privacy en afzondering van de stedelijke drukte wordt gecreëerd. De woningen zelf zijn ontworpen voor comfort en zijn specifiek gebouwd om een veilige en prettige leefomgeving te bieden aan de bewoners.
Geschiedenis
De oprichting van het Justus Carelhuis is te danken aan de filantropie van de gebroeders Pape. De uit Den Haag afkomstige, vermogende broers Mr. Justus Pape en Mr. Carel Pape studeerden beiden in de 19e eeuw rechten aan de Universiteit Leiden. Gedurende hun leven behielden zij een sterke band met de stad, wat leidde tot diverse belangrijke schenkingen. Carel Pape was al actief als regent van het Barend van Namenshof, een ander Leids hofje, waar hij in 1915 op eigen kosten de vervallen huisjes liet vervangen door nieuwbouw.
Na het overlijden van zijn broer Justus, werd diens wens gehonoreerd via een legaat van 70.000 gulden. Dit aanzienlijke bedrag werd nagelaten aan de regenten van het Barend van Namenshof met de specifieke opdracht om een nieuw hofje te stichten. De bestemming van dit nieuwe hofje was duidelijk omschreven: het moest huisvesting bieden aan protestantse echtparen of dames 'uit de betere stand'. In 1936 werd de bouw voltooid en het hofje officieel geopend. Als eerbetoon aan de vrijgevigheid van beide broers, werd het hofje vernoemd naar hun beide voornamen: het Justus Carelhuis. Het beheer van het hofje valt nog steeds onder de verantwoordelijkheid van de regenten van het Barend van Namenshof, waarmee de historische link in stand wordt gehouden.
Architectuur
Het ontwerp van het Justus Carelhuis werd toevertrouwd aan de Leidse architect Bernardus Buurman (1883-1951), van het architectenbureau B. Buurman en ir. M.P. Schutte. Het architectonische concept weerspiegelt de bouwstijl van de jaren '30 van de 20e eeuw, met een nadruk op zakelijkheid, functionaliteit en een sobere esthetiek. In tegenstelling tot de vaak rijkversierde hofjes uit de 17e en 18e eeuw, kenmerkt het Justus Carelhuis zich door strakke lijnen en een gebrek aan overbodige ornamenten. Het complex is opgetrokken uit rode baksteen en bestaat uit een enkel bouwblok in een U-vorm, dat de centrale binnentuin aan drie zijden omsluit. Deze opzet zorgt voor een gevoel van gemeenschap en geborgenheid, terwijl de open zijde een verbinding met de omgeving behoudt. De twaalf woningen zijn identiek in opzet en ontworpen met het oog op praktisch wooncomfort. De architectuur is functioneel en ingetogen, passend bij de protestantse achtergrond van de stichters en de oorspronkelijke doelgroep. Het ontwerp van Buurman creëert een harmonieus geheel dat perfect past in de rustige omgeving van de Vreewijk.
Bezoekersinformatie
- Adres: Witte Rozenstraat 51a, 2311 XW Leiden.
- Toegankelijkheid: Hofjes zijn private woongemeenschappen. Bezoekers zijn vaak welkom in de binnentuinen, maar het is essentieel om de rust en privacy van de bewoners te allen tijde te respecteren. Wees stil en betreed de woningen of privétuinen niet. De openingstijden kunnen beperkt zijn; het is raadzaam om overdag op werkdagen een bezoek te plannen. Fotograferen is wellicht niet overal toegestaan, let op eventuele aanwijzingen.
Leuke Weetjes
- Jongste Hofje: Met zijn stichtingsjaar 1936 is het Justus Carelhuis officieel het jongste hofje van Leiden, een stad die bekend staat om zijn vele historische hofjes.
- Dubbele Naam: De naam van het hofje is een samenvoeging van de voornamen van de twee broers, Justus en Carel Pape, die de oprichting mogelijk maakten.
- Waterkant: De ligging is uniek; de achtertuinen van de woningen komen direct uit op de Trekvliet, wat de bewoners een bijzonder uitzicht op het water geeft.
- Historische Link: Het beheer van dit hofje is in handen van de regenten van een ander, ouder hofje: het Barend van Namenshof, waarmee de filantropische traditie wordt voortgezet.
